Мамыр айының алғашқы күндері Қазақстанда көктемгі мерекелік кезеңнің аясында қалыптасқан қоғамдық көңіл күймен қатар, технологиялық дамудың қарқынды үдерісімен ерекшеленді. Осы кезеңде ел ішінде цифрландыру саясатының жүзеге асырылуы, жасанды интеллект технологияларының енгізілуі, білім беру жүйесін жаңғыртуға бағытталған бастамалар және күнделікті өмір сапасына тікелей ықпал ететін инженерлік шешімдер кеңінен талқылануда. Қазіргі таңда технологиялар тек болашаққа тән дерексіз ұғым ретінде емес, әлеуметтік-экономикалық жүйенің ажырамас құрамдас бөлігі ретінде орнығып, медицина, мемлекеттік басқару және білім беру салаларына жүйелі түрде енгізіліп келеді.
Ең көп талқыланған жаңалықтардың бірі — қытайлық зерттеушілердің қатерлі ісікті компьютерлік томография деректері негізінде, колоноскопиясыз анықтауға мүмкіндік беретін жасанды интеллект жүйесін әзірлеуі болды. Alibaba Damo Academy бөлімшесі әзірлеген Coca AI моделі сынақ барысында 27 мыңнан астам кескінді өңдеп, 86,6 пайыз сезімталдық пен 99,8 пайыз ерекшелік көрсеткішіне қол жеткізді. Сондай-ақ жүйе бұрын анықталмай қалған бес клиникалық жағдайды анықтаған. Медициналық AI шешімдеріне деген қызығушылықтың артуы аясында бұл технология жасанды интеллекттің ауруларды ерте диагностикалау мен алдын алудағы әлеуеті туралы пікірталасты қайта өзекті етті.
Цифрландыру үдерісі мемлекет пен азаматтардың өзара іс-қимылы саласында да жалғасын тапты. e-Өтініш платформасы «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын іске асырудағы негізгі цифрлық құралдардың біріне айналып, бес жылдық межеге жетті. Бүгінде жүйе арқылы жыл сайын миллиондаған өтініш өңделеді, ал платформа біртіндеп қарапайым өтініш қабылдау сервисінен кешенді цифрлық экожүйеге айналуда. Әзірлеушілердің жоспарына сәйкес, алдағы кезеңде жасанды интеллект технологияларын енгізу арқылы өтініштерді өңдеу үдерісін жеделдету және аналитикалық мүмкіндіктерді кеңейту көзделіп отыр.
Осы уақытта білім беру саласында да интеллектуалды технологияларды енгізу қарқын алып келеді. Астанада TopIQ Smart Class инновациялық кеңістігі ашылып, оқу процесі 25 smart-парта мен жасанды интеллект элементтері интеграцияланған цифрлық экожүйе негізінде ұйымдастырылды. Жүйе оқушылардың оқу үлгерімін талдап, тапсырмаларды олардың дайындық деңгейіне бейімдейді, ал педагогтер оқу үдерісінің динамикасын нақты уақыт режимінде бақылау мүмкіндігіне ие. Бұл бастама цифрлық технологиялардың мектеп білім беру жүйесіне кезең-кезеңімен еніп жатқанын көрсетеді.
Осы өзгерістер аясында Қазақстан халықаралық инженерлік білім беру кеңістігінде де өз орнын нығайтып келеді. АҚШ-та өткен FIRST Championship әлемдік робототехника чемпионатына Қазақстаннан әр өңірден іріктелген 225 оқушы қатысуда. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда үш есеге жуық жоғары. Қатысушылар Астанада өткен Alem Tech Fest аймақтық кезеңі арқылы іріктеліп, әлемдегі жас инженерлер мен әзірлеушілер жиналатын ең ірі алаңдардың біріне жолдама алған. Биылғы көрсеткіш қазақстандық делегация үшін рекордтық деңгеймен сипатталады.
Жетістіктер қатарында Қарағанды оқушыларының халықаралық деңгейдегі нәтижелері де ерекше аталады. Олар Түркияда өткен робототехника бойынша халықаралық олимпиадада жүлделі орындарға ие болды. Команда жануарлар қалдықтарын биогазға айналдыратын, IoT-датчиктер мен жасанды интеллект талдауына негізделген ақылды биореактор жобасын ұсынды. Жоба ауыл шаруашылығы мен экология салаларына бағытталған, ал жүйе процестерді смартфон арқылы қашықтан басқаруға мүмкіндік береді. Бұл бастамалар мектеп оқушылары деңгейінде-ақ технологиялардың нақты практикалық міндеттерді шешуге бағытталып отырғанын айғақтайды.
Сонымен қатар әлемдік ғылыми қауымдастықта электр энергиясын сақтау және энергия тиімділігін арттыру бағытындағы зерттеулер жалғасуда. Оңтүстік Корея ғалымдары энергия сыйымдылығы 350 Вт·сағ/кг-нан асатын жаңа буындағы қатты күйлі аккумулятор технологиясын ұсынды. Бұл батареялар төмен қысым жағдайында жұмыс істеу қабілетіне ие, бұл электромобильдер, робототехника және энергия сақтау жүйелері үшін неғұрлым ықшам әрі қауіпсіз шешімдердің кең таралуына жол ашуы мүмкін.
Сондай-ақ Қытайда қуаты 10 мегаватт болатын мобильді ядролық реактор сынақтан өткізілуде. Жүк көлігіне орналастырылған ықшам қондырғы шалғай аймақтарды, дата-орталықтарды және төтенше жағдай нысандарын энергиямен қамтамасыз етуге арналған әлеуетті шешім ретінде қарастырылып отыр. Әзірлеушілер бұл технологияны шартты түрде «ядролық пауэрбанк» деп сипаттайды. Бұл тұжырымдама мобильді энергетика мен автономды қуат көздеріне қатысты ғылыми-техникалық көзқарастардың жедел өзгеріп жатқанын көрсетеді.
Осы аптаның технологиялық шолуы медицина, білім беру, энергетика және цифрлық сервистер салаларын бір арнаға тоғыстырғанын аңғартады. Эксперименттік деңгейдегі көптеген шешімдер біртіндеп нақты қолданбалы технологияларға айналып келеді. Даму қарқынына қарағанда, Қазақстан мен әлемнің технологиялық кеңістігінде алдағы уақытта да мазмұнды әрі серпінді жаңалықтар легі жалғаса бермек.
Қосымша материалдар мен сараптамалық мақалаларды MobiLaser Telegram арнасынан оқуға болады.
