Қазақстандағы технология саласында бұл апта бірқатар маңызды өзгеріспен есте қалды. Автономды көлікті сынақтан өткізу тәртібі бекітіліп, Астанада жасанды интеллект бойынша халықаралық олимпиада қорытындыланды. Компьютерлік қызметтер экспорты алғаш рет 1 млрд доллардан асып, елдің цифрлық экономикасындағы жаңа көрсеткішті көрсетті. Сонымен қатар цифрлық майнингке қойылатын талаптар жаңартылып, кәсіпкерлерді қаржыландыруға арналған жаңа талдау құралы іске қосылды. Смартфондар нарығында HUAWEI компаниясы жаңа флагмандық топтамасын таныстырды. Технологияның көлік, білім, қаржы және өндіріс салаларына енуі Қазақстанның цифрлық дамуындағы негізгі бағыттардың біріне айналып келеді.
Автономды көліктерді жолға шығару бағытындағы жұмыс та жаңа кезеңге өтті. Қазақстанда жүргізушісіз көліктерді сынақтан өткізуге арналған үш жылдық пилоттық жоба іске қосылмақ. Тәжірибе Астана, Алматы және Қосшы қалаларында жүргізіледі. Сынақ барысында көліктер арнайы алаңдарда ғана емес, жалпыға ортақ жолдардың белгіленген учаскелерінде де қозғалады. Жобада көлікті басқару деңгейіне қарай қауіпсіздік талаптары да белгіленген. Ішінара автоматтандырылған көліктерде қажет болған жағдайда рөлге отыра алатын адам болуы керек. Ал жоғары деңгейде автоматтандырылған көліктер жүргізушісіз жүре алады, бірақ олардың қозғалысын қашықтан оператор бақылап отырады. Бұдан бөлек, көліктер қозғалыс барысын тіркейтін құрылғылармен, бейнебақылау және автоматты басқаруды шұғыл тоқтатуға мүмкіндік беретін жүйелермен жабдықталады. Автономды көліктердің жолдағы өзге қатысушыларға түсінікті болуы үшін оларға арнайы белгі де қойылады.
Қазақстан экономиканың нақты секторын цифрландыру жұмыстарын да жалғастырып келеді. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі 2029 жылға дейінгі «Digital Qazaqstan» стратегиясы аясындағы бастамаларын таныстырды. Жоспарға сәйкес өнеркәсіп, құрылыс, ауыл шаруашылығы, қаржы және мұнай-газ салаларына жасанды интеллект, цифрлық егіздер мен интеллектуалды платформалар енгізіледі. Көлік саласында басым өткізу бекеттерінен өту уақытын 30 минутқа дейін қысқарту және басым жүк тасымалының кемінде 80 пайызын Smart Cargo жүйесімен қамту көзделіп отыр. Агроөнеркәсіп кешенінде шаруашылықтардың цифрлық бейіндерін қалыптастыру, өнім қозғалысын бақылау жүйелерін енгізу, жасанды интеллект көмекшілері бар Smart-фермаларды дамыту, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер мен субсидияларды ұсынатын бірыңғай платформа құру жоспарланған.
Өткен аптада Астана жасанды интеллект саласындағы халықаралық жарыстың алаңына айналды. Қалада IOAI 2026 халықаралық олимпиадасы өтіп, Орталық Азия елдері арасында алғаш рет ұйымдастырылған байқау мәресіне жетті. Оған әлемнің 106 елінен 500-ге жуық оқушы, жетекші және қазылар алқасының мүшесі қатысты. Олимпиада барысында оқушылар машиналық оқыту, компьютерлік көру және табиғи тілді өңдеу бойынша күрделі тапсырмаларды орындап, командалық сайыста да бақ сынады. Жеке есепте қазақстандық оқушы Дәужан Бекетов екінші орын иеленді. Бірінші орын Ресей өкілі Артём Гороховқа, ал үшінші орын Қытайдан келген Шао Цзысиге берілді.
Бұл үрдіс Қазақстанның цифрлық қызметтер экспортынан да анық байқалады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша елдің халықаралық қызметтер экспорты 12,8 млрд долларға жетіп, бір жылда 8 пайызға өсті. Соның ішінде телекоммуникация, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты 35,6 пайызға артып, 1,4 млрд долларды құрады. Компьютерлік қызметтер экспорты алғаш рет 1 млрд доллардан асып, 1,1 млрд долларға жетті. Оның 367,6 млн доллары цифрлық активтерді өндіруге, яғни майнингке тиесілі. Экспорт көлемінің негізгі бөлігі Астанаға тиесілі. 2025 жылы елорда компьютерлік қызметтерді 1 млрд долларға экспорттап, республика бойынша жалпы көрсеткіштің 90,3 пайызын қалыптастырды. Алматының үлесі 65,8 млн доллар болды.
Цифрлық майнинг саласында да өзгерістер байқалады. 1 тамыздан бастап Қазақстанда стратегиялық цифрлық майнингке қатысты жаңа талаптар күшіне енді. Оларға сәйкес майнерлер арнайы мәртебе алып, электр энергиясын белгіленген шекті тариф бойынша энергия өндіруші көздерден тікелей сатып ала алады. Бұл ретте өндірілген цифрлық валютаның электр энергиясына жұмсалған шығындар шегерілгеннен кейінгі көлемінің 10 пайызын мемлекетке беру қарастырылған. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің мәліметінше, 2023 жылдан 2026 жылғы мамырға дейін аккредиттелген майнинг пулдары шамамен 7,2 мың биткоин өндірген. Қазір Қазақстанда цифрлық майнингпен айналысатын 78 субъект жұмыс істейді. Ал жабдықтар тізіліміне 465 мыңнан астам құрылғы енгізілген. 2023–2025 жылдары заңды түрде жұмыс істейтін майнерлерден мемлекеттік бюджетке шамамен 35 млрд теңге салық түскен.
Қаржы нарығындағы кәсіпкерлік белсенділікті бағалауға мүмкіндік беретін жаңа цифрлық құрал іске қосылды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі әйел кәсіпкерлердің несие алу мүмкіндігін және оларды қаржыландыру көлемін талдауға арналған ұлттық платформаны таныстырды. Платформа тәулік бойы жұмыс істейді әрі үш тілде қолжетімді. Жүйе арқылы банктер мен микроқаржы ұйымдарының несие портфеліне қатысты деректерді қарап, көрсеткіштерді өңірлер, экономиканың жекелеген салалары және кәсіпкерлік субъектілерінің көлемі бойынша салыстыруға болады. Сонымен қатар платформада әйел кәсіпкерлерді айқындауға арналған арнайы әдістеме енгізілген. Бұл олардың несие нарығындағы үлесі мен қаржыландырылу деңгейі туралы нақтырақ әрі толық дерек қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Электромобильдердің кең таралуына байланысты олардың аккумуляторларын кәдеге жарату мәселесі де өзекті бола түсті. Халықаралық энергетика агенттігінің мәліметінше, алдағы төрт жылда шамамен 1,2 млн электромобиль аккумуляторы пайдаланудан шығуы мүмкін. 2040 жылға қарай бұл көрсеткіш 14 млн-ға дейін жетуі ықтимал. Мұндай батареяларды қайта өңдеу күрделі үдеріс саналады, өйткені алдымен аккумуляторды толық разрядтап, бөлшектеп, құрамдас бөліктерге ажырату қажет. Ғалымдар мен технологиялық компаниялар қайта өңдеу тиімділігін арттырудың жаңа тәсілдерін әзірлеп жатыр. Жобалардың бірінде пайдалы материалдарды бөліп алу деңгейін шамамен 50 пайыздан 90 пайызға дейін жеткізу көзделген. Ал Еуропалық одақ қаржыландыратын басқа жоба жартылай автоматтандырылған жүйелерді пайдаланып, аккумулятор құрамындағы материалдардың шамамен 95 пайызын қайта алуды жоспарлап отыр.
Аптадағы тағы бір елеулі жаңалық смартфондар нарығында болды. 12 тамызда Алматыда HUAWEI компаниясы Pura90s жаңа флагмандық топтамасын таныстырды. Жаңа топтамаға Pura90s Pro және Pura90s Pro Max үлгілері енді. Өндіруші бұл құрылғыларды әзірлеуде мобильді фотосурет сапасына ерекше мән берген. Жоғары санаттағы Pura90s Pro Max моделі 200 мегапиксельді, сенсоры үлкейтілген телефото камерамен жабдықталған. Ол бейнені 20 есеге дейін үлкейтіп түсіруге мүмкіндік береді. Екі смартфон да сыйымдылығы 6000 мАсағ аккумулятормен жабдықталған. Ал Pura90s Pro Max қуаты 100 Вт HUAWEI SuperCharge сымды жылдам зарядтау технологиясы арқылы қуатталады. Жаңа смартфондар 14 тамыздан бастап сатылымға шықты. Топтаманың бағасы 399 990 теңгеден басталады.
Қазақстанда бір апта ішінде автономды көлікке қатысты жаңа талаптар бекітіліп, жасанды интеллект бойынша халықаралық олимпиада өткізілді. Бизнеске арналған цифрлық құралдар ұсынылып, майнинг саласындағы талаптар жаңартылды. Технологиялық шешімдер көлік, экономика, білім беру және кәсіпкерлік салаларында барған сайын кеңінен қолданылып келеді. Бұл үрдіс Қазақстанның технологиялық және іскерлік ортасының даму бағытына да әсер етуде.
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
