Қазақстанда өткен апта қоғамның күнделікті өміріне, бизнеске және елдің технологиялық дамуына қатысты бірқатар маңызды жаңалықпен есте қалды. Жасанды интеллект жұмыс үдерістерінен бастап мемлекеттік қызмет көрсетуге дейін түрлі салаларға дендеп еніп, цифрлық технологиялардың қолдану аясы кеңейіп келеді. Сонымен қатар өңірлердегі ірі жобалар инфрақұрылымның дамуына жаңа серпін беріп, кәсіпкерлікке қойылатын талаптар мен цифрлық қызметтердің қолжетімділігіне қатысты өзгерістер талқыланды. Автокөлік нарығындағы ахуал да назардан тыс қалған жоқ. Өткен аптадағы осы және өзге де маңызды оқиғаларға шолу ұсынамыз.
Электромобильдер нарығы үшін Мемлекеттік кірістер комитетінің экологиялық таза көліктерді әкелуге берілетін жеңілдіктердің қолданылу мерзіміне қатысты мәлімдемесі маңызды жаңалық болды. Қолданыстағы квота мен соған байланысты салықтық және кедендік жеңілдіктер 2026 жылдың соңына дейін күшіне енеді. Әзірге олардың қолданылу мерзімін ұзарту немесе талаптарын өзгерту туралы нақты шешім жоқ. Жеңілдікті кезең аяқталғаннан кейін кедендік төлемдер мен салықтар толық мөлшерде алынатындықтан, электромобильдерді импорттау шығыны артуы мүмкін. Бұл өз кезегінде көлік бағасының өсуіне әсер етуі ықтимал. Нарық қатысушылары да алдағы өзгерістерді ескеріп, баға белгілеу мен инвестициялық жоспарларын қайта қарауы қажет болуы мүмкін.
Экологиялық таза көлікке қатысты мәселелермен қатар энергетикалық инфрақұрылымның дамуы да ерекше назар аудартады. Абай облысының Курчатов қаласында қуаты 700 МВт болатын конденсациялық электр станциясын салу жоспарланып отыр. Энергетика министрлігі мен «ГРЭС Курчатов» ЖШС арасындағы инвестициялық келісім мақұлданған. Жобаның құны 881 млрд теңгеге бағаланып отыр. Әрқайсысының қуаты 350 МВт болатын екі энергоблокты 2032 жылға дейін кезең-кезеңімен іске қосу көзделген. Станция толық қуатында жұмыс істеген кезде жылына 5 млрд кВт·сағатқа дейін электр энергиясын өндіре алады. Жобаны жүзеге асыру барысында шамамен 4,4 мың жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр. Курчатов үшін жаңа энергетикалық қуаттардың іске қосылуы электрмен жабдықтаудың тұрақтылығын арттырып қана қоймай, қаланың ғылыми және өнеркәсіптік инфрақұрылымын одан әрі дамытуға мүмкіндік береді.
Энергетика саласындағы өзгерістер цифрлық инфрақұрылымның дамуымен қатар жүріп жатыр. Қазақстан мемлекеттік қызметтерді барынша ыңғайлы цифрлық форматқа көшіру жұмысын жалғастыруда. Қазір шетел азаматтарына арналған QazETA платформасы пилоттық режимде жұмыс істеп тұр. Жүйе электрондық визаны рәсімдеу, елге кіруге арналған ETA рұқсатын алу, электрондық резиденттік рәсімдеу және мемлекеттік шекарадан өткенін растайтын анықтама алу қызметтерін бір цифрлық кеңістікке біріктіреді. Визасыз режим қолданылатын елдердің азаматтары сапарға шығардан кемінде 72 сағат бұрын мобильді қосымша арқылы ETA рәсімдей алады. Қазіргі кезеңде бұл рұқсатты алу міндетті емес, алайда пилоттық жоба аяқталғаннан кейін талапты кезең-кезеңімен міндетті тәртіпке көшіру жоспарланып отыр. Сонымен бірге платформа қызмет аясының кеңеюіне қарай миграциялық және оған қатысты басқа да сервистерді біртіндеп біріктіре түспек.
Цифрландыру салық салу саласын да қамтып отыр. Мемлекеттік кірістер комитеті 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы цифрлық майнинг үшін төлемдерге қатысты камералдық бақылау жүргізуде. Мамандар салық есептілігіндегі мәліметтерді электрондық шот-фактуралардағы ақпаратпен салыстырып, тұтынылған электр энергиясының көлемі мен тиісті міндеттемелердің төмендетіліп көрсетілуі мүмкін жағдайларын анықтайды. Салық төлеушілерге есептілікте көрсетілген деректердің дұрыстығын өз бетінше тексеріп, айырмашылықтар анықталған жағдайда қажетті түзетулерді уақтылы енгізу ұсынылады. Мұндай бақылау тәсілі салықтық әкімшілендіру жүйесінің деректерді автоматты түрде салыстырып, тексеруге негізделген жаңа кезеңге өтіп жатқанын көрсетеді.
Аптаның технология саласындағы тағы бір маңызды тақырыбы жасанды интеллектке қатысты. Ресейлік Mostik стартапы әртүрлі жасанды интеллект модельдерінің өзара ақпарат алмасуына мүмкіндік беретін жаңа тәсілді таныстырды. Бұл жүйеде ақпарат дәстүрлі мәтін арқылы емес, модельдің ішкі жұмыс барысында қалыптасатын математикалық көрініс арқылы беріледі. Әзірлеушілердің айтуынша, мұндай тәсіл мүмкіндігі мен ауқымы әртүрлі модельдердің өзара әрекеттесуіне жағдай жасайтын көпір қызметін атқара алады. Болашақта бұл технология қуатты әрі шағын модельдерді бір жүйеге біріктіруге мүмкіндік беруі мүмкін. Мәселен, күрделі тапсырманы жоғары өнімді модель орындаса, оның нәтижесін пайдаланушыға шағын модель жеткізе алады. Жасанды интеллект жүйелеріне сұраныс артқан сайын әзірлеушілер олардың мүмкіндіктерін кеңейтумен қатар, есептеу ресурстарын тиімді пайдалану және технологияны экономикалық тұрғыдан оңтайландыру жолдарын да қарастырып жатыр.
Бұл үрдіс Қазақстанда да айқын байқалады. Ел жасанды интеллект инфрақұрылымын, білім беру бағдарламаларын және осы бағытқа мамандандырылған цифрлық шешімдерді дамытуды жалғастырып келеді. Government AI Readiness Index 2025 рейтингінде Қазақстан 195 елдің ішінде 58-орынға ие болып, Орталық Азия елдері арасында көш бастады. Мемлекеттік органдарда жасанды интеллект құралдары қолданылып, Ұлттық жасанды интеллект платформасы дамып келеді. Сонымен қатар Alem.Cloud суперкомпьютері әлемдегі Top500 тізіміне енді. Бұған қоса мамандар даярлау жұмысы жүргізіліп, жоғары оқу орындарына жасанды интеллект агенттері енгізілуде, отандық тілдік модельдер әзірленіп жатыр. Қыркүйек айында Qazaq AI Research University оқу орнының іске қосылуы күтілуде. Осылайша жасанды интеллект біртіндеп технологиялық сектордың ғана емес, білім беру, мемлекеттік басқару және күнделікті цифрлық қызметтердің де құрамдас бөлігіне айналып келеді.
Қаржы саласында да назар аударарлық өзгерістер талқыланды. Astana Finance Day 2026 форумында сала өкілдері төлем жүйелерінің дамуының келесі кезеңіне тоқталды. Бұл кезеңде күнделікті қаржылық операциялардың бір бөлігін адамның тікелей қатысуынсыз орындау мүмкіндігі қарастырылуда. Мысал ретінде азық-түліктің таусылуға жақындағанын өзі анықтап, қажетті өнімдерге тапсырыс беріп, төлемді автоматты түрде жүзеге асыратын ақылды тоңазытқыш үлгісі айтылды. Сонымен қатар трансшекаралық төлемдер, цифрлық теңге, алаяқтықпен күрес және реттелетін стейблкоиндерді пайдалану мәселелеріне назар аударылды. Қаржылық инфрақұрылым біртіндеп әртүрлі цифрлық сервистер өзара ықпалдасып, пайдаланушы бұл процесті барынша аз сезінетін модельге қарай бет алып келеді.
Аптадағы елеулі оқиғалардың бірі Алматыда жаңа Xiaomi дүкенінің ашылуы болды. 11 қыркүйекте Алматыдағы Mega Park сауда және ойын-сауық орталығында Xiaomi-дің жаңа фирмалық дүкені жұмысын бастады. Бұл 2025 жылдың басынан бері Қазақстанда ашылған брендтің үшінші ресми сауда нүктесі. Жаңа дүкен тек құрылғыларды таныстыруға ғана емес, оларды күнделікті өмірдегі нақты қолданыс жағдайында сынап көруге мүмкіндік береді. Келушілер смартфондар, планшеттер, киілетін құрылғылар және ақылды үйге арналған техникалармен танысып, олардың мүмкіндіктерін тәжірибе жүзінде көре алады.
Xiaomi-дің Қазақстандағы дамуы смартфондармен ғана шектелмейді. Компания әртүрлі санаттағы құрылғыларды Human × Car × Home бірыңғай экожүйесіне біріктіру бағытын жүйелі түрде дамытып келеді. Бұл тұжырымдама аясында құрылғылар өзара әрекеттесіп, күнделікті тұрмыстағы бірқатар міндеттерді біртіндеп автоматтандыруға мүмкіндік береді. Mega Park-тағы жаңа дүкен осы экожүйенің жұмыс істеу қағидатын тұтынушыларға тікелей таныстыруға мүмкіндік беретін тағы бір алаңға айналды. Қазақстан нарығы үшін бұл ресми технологиялық бөлшек сауда желісінің кеңейіп келе жатқанын және ірі өндірушілердің жергілікті тұтынушыларға деген қызығушылығы сақталғанын көрсетеді.
Өткен апта технология, мемлекеттік қызметтер, энергетика, қаржы және тұтыну нарығының бүгінде бір-бірімен қаншалықты тығыз байланысқанын көрсетті. Цифрлық шешімдер біртіндеп болашақтың технологиялық жаңалығы деген ұғымнан күнделікті қолданыстағы құралға айналып келеді. Онымен бірге қалыптасқан жұмыс үдерістері мен бизнес жүргізу тәсілдері де өзгеруде. Қазақстандағы технологиялық және цифрлық өзгерістерге қатысты маңызды жаңалықтарды алдағы уақытта да назарда ұстаймыз.
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
