Соңғы бірнеше жылда жасанды интеллект салыстырмалы түрде тар ауқымда қолданылатын технологиядан күнделікті өмірге кеңінен енген цифрлық құралға айналды. Қазір жасанды интеллект ақпарат іздеуден бастап мәтін және кескін өңдеуге, бағдарламалау мен білім алуға, аударма жасауға, музыка құрастыруға және жұмыс міндеттерін орындауға дейінгі түрлі салада қолданылады. Ірі жасанды интеллект сервистерінің ай сайынғы аудиториясы миллиардтаған көрсеткішке жетіп отыр. Соған қарамастан пайдаланушылардың негізгі бөлігі әлі де әмбебап чат-боттарға жүгінеді.
AITools.xyz мәліметіне сәйкес, 2026 жылғы маусымда әлемдегі ең көп қолданылған жасанды интеллект құралы ChatGPT болды. Оның бір айдағы қаралымы 5,3 миллиардтан асты. Екінші орында 1,1 миллиард қаралым жинаған Gemini, үшінші орында 967,9 миллион қаралымы бар Claude тұр. Одан кейін Canva 759,8 миллион, Google Translate 343 миллион қаралыммен орналасты. Алғашқы ондыққа DeepSeek, Grok, JanitorAI, Character AI және Perplexity де енді.
Ең көп қолданылатын 20 жасанды интеллект құралы бір ай ішінде жалпы есеппен 10,3 миллиардқа жуық рет қаралған. Оның 51,6 пайызы, яғни жартысынан астамы бір ғана ChatGPT сервисіне тиесілі. Ал ChatGPT, Gemini және Claude жүйелерінің үлесіне алғашқы жиырма құралдың барлық қаралымының 72 пайызы келеді. Алғашқы жиырмалыққа енген жеті чат-боттың жалпы қаралымы 8,2 миллиардқа жетіп, барлық көрсеткіштің 79,2 пайызын құрады.
Сонымен бірге жасанды интеллект нарығы әмбебап чат-боттармен ғана шектелмейді. Ең танымал құралдардың қатарында дизайн жасауға, аударма жүргізуге, кескіндер мен музыка құрастыруға, виртуалды кейіпкерлермен сөйлесуге, жобаларды басқаруға, сатуды ұйымдастыруға, жазбалар жүргізуге және тіл үйренуге арналған сервистер бар. Бұл жасанды интеллектінің бір ғана цифрлық қызмет түрі ретіндегі шеңберден шығып, сан алуан өнімдер мен платформалардың құрамдас бөлігіне айналып келе жатқанын көрсетеді.
Аталған рейтингті бағалаған кезде оның жасалу әдістемесін де ескерген жөн. AITools.xyz 171 санат бойынша 10,5 мыңнан астам жасанды интеллект құралын қадағалайды. Ал веб-трафик туралы деректер нақты емес, бағалау негізінде қалыптасады және SEMrush пен Ahrefs секілді сервистердің мәліметтеріне сүйенеді. Бұған қоса көрсеткіштер бірегей пайдаланушылардың санын емес, сайттарға жасалған кірулерді көрсетеді. Рейтингке Canva, Google Translate, Notion, Zoom және Duolingo сияқты көп функциялы ірі платформалар да енгізілген. Сондықтан олардың барлық веб-трафигін тікелей жасанды интеллект функцияларын пайдаланумен байланыстыруға болмайды.
Қазақстанда да жасанды интеллектіні дамыту қарқын алып келеді. Government AI Readiness Index 2025 рейтингінде Қазақстан 195 елдің ішінде 58-орынға ие болып, Орталық Азия елдерінің арасында көш бастады. Жасанды интеллектіні дамыту бұған дейін қалыптасқан цифрлық инфрақұрылымға сүйенеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Электрондық үкіметті дамыту индексінде Қазақстан 29-орыннан 24-орынға көтеріліп, үздік 25 елдің қатарына енді. Ал онлайн мемлекеттік қызметтерді дамыту көрсеткіші бойынша Қазақстан алғашқы ондықта тұр.
Жасанды интеллект мемлекеттік қызмет көрсету жүйесіне де тікелей енгізіле бастады. Қазақстандық стратегиялық зерттеулер институтының мәліметінше, қазір жасанды интеллект 16 мемлекеттік органда қолданылып, оның көмегімен азаматтардың 1,2 миллионнан астам өтініші өңделген. eGov AI сервисін шамамен 850 мың адам пайдаланып, жүйе 2 миллионнан астам өтінішті өңдеді. Ал мобильді eGov қызметтерін жалпы ай сайын шамамен 7 миллион адам қолданады.
Мамандандырылған жасанды интеллект агенттерін қолдану аясы да кеңейіп келеді. Ұлттық жасанды интеллект платформасы 120-дан астам мемлекеттік дерекқормен біріктірілген. Платформада 50-ден астам жасанды интеллект агенті жұмыс істейді. Бұдан бөлек, елде азаматтар мен мемлекеттік қызметшілерге арналған 308 жасанды интеллект агентін әзірлеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Жекелеген шешімдер нақты салаларда қолданысқа еніп үлгерді. Мәселен, Qazaq Law жасанды интеллект агенті 130 мыңнан астам заң мәселесі бойынша кеңес берді, ал емдеу ісінде қолданылатын жасанды интеллект жүйесі 38 медициналық мекемеде сынақтан өткізілді.
Сонымен қатар елде жасанды интеллекті қолдануға қажетті есептеу инфрақұрылымы да дамып келеді. NVIDIA H200 графикалық процессорларының 512 данасы негізінде жұмыс істейтін Alem.Cloud суперкомпьютері 2025 жылы іске қосылды. 2026 жылғы маусымдағы Top500 рейтингі бойынша суперкомпьютер 104-орында тұр. Оның есептеу өнімділігі секундына 20,5 петафлопқа жетеді.
Жасанды интеллект саласына маман даярлау да негізгі бағыттардың біріне айналып отыр. 2026 жылғы тамыздағы жағдай бойынша 706 мың студент жасанды интеллект негіздері бойынша білім алды. Қазірдің өзінде еліміздегі 80 жоғары оқу орнында 442 жасанды интеллект агенті әзірленіп, қолданысқа енгізілді. Бұл жұмысқа 980 адамнан құралған командалар қатысып жатыр. Сонымен қатар Қазақстанның жоғары оқу орындарына ChatGPT Edu жүйесін енгізу жобасы жүзеге асырылуда.
2026 жылғы қыркүйекте Qazaq AI Research University өз жұмысын бастауы тиіс. Университетте шамамен 600 студент білім алады деп жоспарланған. Жаңа оқу орны елде қалыптасып келе жатқан жасанды интеллект саласына маман даярлау жүйесінің тағы бір маңызды буынына айналмақ. Сонымен бірге Қазақстанда KAZLLM, Sherkala және AlemLLM сияқты отандық тілдік модельдер әзірленіп жатыр. Тамыз айында Астанада адамға ұқсас роботтар мен Embodied AI технологияларын дамытуға арналған арнайы форум өтті.
Жасанды интеллект технологиялары әлемнің түкпір-түкпірінде жылдам таралып келеді. Stanford AI Index 2026 деректеріне сәйкес, генеративті жасанды интеллектіні халық арасында қолдану деңгейі небәрі үш жылдың ішінде шамамен 53 пайызға жеткен. Бұл дербес компьютерлер мен интернеттің таралу қарқынынан да жоғары көрсеткіш. 2025 жылы сауалнамаға қатысқан ұйымдардың 88 пайызы жасанды интеллектіні пайдаланған. Ал ұйымдардың 70 пайызы кемінде бір бизнес үдерісінде генеративті жасанды интеллект құралдарын қолданған.
Сонымен қатар бұл салаға бағытталған инвестиция көлемі де күрт өсті. 2025 жылы жасанды интеллектіге салынған жаһандық корпоративтік инвестиция 581,7 миллиард АҚШ долларына жетіп, бір жыл ішінде 130 пайызға артты. Жеке инвестиция көлемі 344,7 миллиард АҚШ долларын құрап, 127,5 пайызға өскен. Жеке инвестиция көлемі бойынша АҚШ 285,9 миллиард доллармен көш бастап тұр. Қытайда бұл көрсеткіш 12,4 миллиард долларды құрады. Дегенмен тек жеке инвестиция көлемін салыстыру Қытайдағы жасанды интеллект саласына құйылған қаржының жалпы ауқымын толық көрсете алмауы мүмкін. Бұған елдегі мемлекеттік инвестициялық қорлардың айтарлықтай рөлі себеп.
Негізгі жасанды интеллект технологиялары көпшілікке қолжетімді болған сайын бәсекедегі басымдық оларды қаншалықты тиімді қолдана білуге байланысты қалыптаспақ. Қазақстан үшін қалыптасып келе жатқан инфрақұрылымның еңбек өнімділігін арттыруға, сұранысқа ие жасанды интеллект өнімдерін шығаруға және ішкі нарықпен шектелмей, халықаралық деңгейде бәсекеге қабілетті технологиялық компаниялардың қалыптасуына қаншалықты ықпал ететіні маңызды болмақ.
Дереккөз: ranking.kz
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
