Осы аптада цифрлық трансформация, медиа кеңістіктің дамуы, мемлекеттік қызметтердің жаңа үлгілерін енгізу және Қазақстанның технологиялық келешегіне ықпал ететін бастамалар басты назарда болды. Мемлекеттік органдар азаматтар мен кәсіпкерлік субъектілеріне арналған электрондық қызметтердің аясын кеңейтуді жалғастырды. Сонымен қатар жоғары технологиялар саласында цифрлық егемендікті нығайту және жасанды интеллектіні дамыту мәселелері кеңінен талқыланды. Бұдан бөлек, халықаралық ақпараттық кеңістікте және ғарыш саласында да маңызды оқиғалар орын алды.
Аптаның ең маңызды жаңалықтарының бірі – Euronews жаңалықтарының қазақ тілінде ресми түрде көрсетіле бастауы. Жоба Астанада таныстырылып, қазақ тілі халықаралық медиажелінің хабар тарату жүйесіне енген 14-тіл әрі Орталық Азиядағы алғашқы тіл екені жарияланды. Алғашқы кезеңде жаңалықтар жұмыс күндері YouTube желісіндегі Euronews арнасында жарияланады. Кейін олар теледидарды қоса алғанда өзге де ақпараттық платформаларда қолжетімді болады. Алдағы уақытта телеарнаның халықаралық жаңалықтарының шамамен 90 пайызы қазақ тіліне аударылады деп жоспарланып отыр. Бұған дейін, 2024 жылдың күзінде, Астанада Euronews-тің өңірлік кеңсесі ашылып, жергілікті бағдарламаларды әзірлейтін өндірістік орталық ретінде жұмысын бастаған болатын.
Цифрлық даму мәселесі ұлттық крипторезервті қалыптастыру тақырыбымен жалғасты. CustodianOne компаниясының негізін қалаушы Ғалия Сейдалиева мемлекеттік криптоактивтерді шетелдік платформаларда сақтаудың тәуекелдеріне назар аударды. Оның айтуынша, қазіргі уақытта көлемі 350 миллион АҚШ долларын құрайтын цифрлық активтер қоры америкалық BitGo кастодиандық платформасында орналастырылған. Бұл жағдай елдің цифрлық егемендігіне қатысты қосымша қауіп-қатер туындатуы мүмкін. Бұған дейін Ұлттық банк Ұлттық қор мен алтын-валюта резервтерінен 700 миллион АҚШ долларына дейінгі қаражатты крипторезервке инвестициялау жоспарын жариялаған еді. Осыған байланысты цифрлық активтердің қауіпсіз сақталуын қамтамасыз ету мәселесі бұрынғыдан да өзекті сипат алып отыр.
Сонымен қатар Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі азаматтарды әлеуметтік инженерия тәсілдеріне негізделген алаяқтық әрекеттердің көбейгені жөнінде ескертті. Жауапты мамандардың дерегінше, қаскөйлер техникалық бұзу тәсілдеріне қарағанда психологиялық ықпал ету әдістерін жиі қолдана бастаған. Олар азаматтарды растау кодтарын өз еркімен айтуға, ақша аударуға немесе құпия ақпаратты жариялауға көндіреді. Ең жиі кездесетін тәсілдердің қатарында банк немесе мемлекеттік орган қызметкері ретінде хабарласу, жалған инвестициялық жобаларды ұсыну, сондай-ақ жасанды интеллект пен дипфейк технологиялары арқылы дауыс пен бейнежазбаны қолдан жасау бар.
Мемлекеттік қызметтерді цифрлық форматқа көшіру кәсіпкерлерге арналған жаңа шешімдермен толықты. Ұлттық экономика министрлігі кәсіпкерлік қызметті жүргізуді жеңілдетуге бағытталған екі жаңа цифрлық шешімді таныстырды. Оның біріншісі – Міндетті талаптар тізілімі. Бұл жүйеде шамамен 106 мың нормативтік талап бір ортаға жинақталған. Сондай-ақ кәсіпкердің қызмет бағытына сәйкес жеке қалыптастырылатын тексеру парақтары ұсынылады. Екінші шешім – Мемлекеттік қолдау шараларының бірыңғай жүйесі. Аталған жүйеде субсидиялар, гранттар, жеңілдетілген несиелер және бизнесті қолдаудың өзге де тетіктері туралы мәліметтер біріктіріліп, өтінімдерді бірыңғай цифрлық сервис арқылы жолдау мүмкіндігі қарастырылған.
Аптадағы маңызды тақырыптардың бірі – еліміздегі ірі технологиялық бастамалардың бірі ретінде қарастырылып отырған Алатау қаласын дамыту мәселесін атауға болады. Қала кеңесінің отырысында жалпы құны шамамен 2 триллион теңгені құрайтын 53 инвестициялық жобаны іске асыру және 51 мың жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланғаны хабарланды. Даму тұжырымдамасы аясында қаланың цифрлық егізін жасау, Big Data технологияларын және жасанды интеллектіні пайдалану, аумағы 330 гектар болатын пилоттық смарт-ауданды қалыптастыру, Web3 экожүйесін дамыту, сондай-ақ токенизация бағытындағы алғашқы жобаларды биылғы жылдың соңына дейін іске қосу көзделген.
Мемлекеттік қызметтерді цифрлық форматқа көшіру үдерісі жер учаскелеріне қатысты мемлекеттік актілерді рәсімдеу тәртібіне де енгізілді. 12 шілдеден бастап бұл қызмет толықтай онлайн форматқа ауыстырылды. Енді өтініштер тек eGov.kz порталы арқылы қабылданып, дайын құжаттар пайдаланушының жеке кабинетіне жолданады. «Ұлттық ақпараттық технологиялар» акционерлік қоғамының мәліметіне сәйкес, бұған дейін мұндай өтінімдердің 96 пайызы интернет арқылы рәсімделген. Сондықтан қағаз түріндегі рәсімдеуден бас тарту электрондық үкімет жүйесін жетілдірудің кезекті кезеңі саналады. Қажет болған жағдайда азаматтар бұл қызметті бұрынғыдай халыққа қызмет көрсету орталықтарындағы өзіне-өзі қызмет көрсету аймақтары арқылы пайдалана алады.
Әлемдік технологиялық қауымдастық SpaceX компаниясының ғарыш бағдарламасына қатысты жаңалықтарды да назардан тыс қалдырмады. Компания Starship зымыран жүйесінің он үшінші сынақ ұшуына дайындық басталғанын хабарлады. Бұл ұшырылым барысында жаңа буындағы 20 Starlink V3 жерсерігін ғарышқа шығару жоспарланған. Сынақ кезінде инженерлер Raptor қозғалтқыштарын қайта іске қосудың жаңартылған жүйесін, ғарыш кемесінің жетілдірілген жылудан қорғау шешімдерін және лазерлік байланыс арналары арқылы деректерді жеткізу технологиясын сынақтан өткізеді. Бұл жұмыстар адамзат тарихындағы ең ірі зымыран жүйесінің толыққанды орбиталық ұшуларын жүзеге асыруға бағытталған кезекті маңызды кезең саналады.
Осымен аптаның негізгі оқиғаларына арналған шолуымызды қорытындылаймыз. Технологиялар, цифрландыру және бизнес саласындағы ең өзекті жаңалықтарды назардан тыс қалдырмау үшін жаңартуларымызды тұрақты түрде бақылап отырыңыздар.
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
