Бірқатар технологиялар әлі де болашақтың мүмкіндігі ретінде талқыланып жатқанымен, енді бірі күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналып үлгерді. Өткен аптада Қазақстанның цифрлық даму үдерісі бірнеше бағыт бойынша қатар ілгерілеп келе жатқанын көрсетті. Жасанды интеллект, киберқауіпсіздік, мемлекеттік қызметтерді цифрландыру және халықаралық әріптестіктің жаңа бағыттары экономика, білім беру және мемлекеттік басқару жүйесіндегі өзгерістердің негізгі қозғаушы күшіне айналып отыр.
Қазақстан Орталық Азия елдері арасында алғаш болып жасанды интеллект инфрақұрылымын, жартылай өткізгіштер өндірісін, деректерді өңдеу орталықтарын және жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға бағытталған, 15 мемлекетті біріктіретін халықаралық Pax Silica бастамасына ресми түрде қосылды. Тиісті декларацияға Премьер-Министрдің орынбасары, Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев қол қойды. Бұл бастамаға қатысу елге инвестиция тартуға, жоғары қосылған құны бар өндірістерді дамытуға және жаһандық технологиялық тізбектерге белсенді кірігуге жол ашады. Сонымен қатар АҚШ-та Стэнфорд университетімен бірлесіп Foundry Schools білім беру желісін құру жөніндегі меморандумға қол қойылды. Аталған оқу орындарында есептеу материалтануы, өнеркәсіпте жасанды интеллектіні пайдалану және өзге де инженерлік бағыттар бойынша мамандар даярланады.
Цифрлық қауіпсіздікті нығайту бағыты бойынша Қазақстанда Ақпараттық қауіпсіздік саласын дамыту ұлттық институты құрылды. Жаңа ұйым Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне қарасты Цифрлық үкіметті қолдау орталығының құрамына енгізілді. Институт салалық стандарттарды әзірлеумен, ғылыми зерттеулер жүргізумен, жобаларға сараптама жасаумен және білікті мамандар даярлаумен айналысады. Оның алғашқы халықаралық жобаларының бірі ретінде 2026 жылғы 25–27 маусым аралығында Ыстанбұл қаласында өткен ICCSDFAI 2026 халықаралық конференциясын атауға болады. Іс-шараға 11 университеттен, мемлекеттік мекемелерден және технологиялық компаниялардан құралған халықаралық консорциум қатысты. Конференцияның серіктестері қатарында Amazon Web Services, Palo Alto Networks, ASELSAN және басқа да халықаралық ұйымдар болды.
Жасанды интеллектіні дамыту білім беру жүйесіндегі басым бағыттардың бірі ретінде де өзектілігін сақтап келеді. Ғылым және жоғары білім министрлігі инженерлерді, бағдарламашыларды, зерттеушілерді және технологиялық кәсіпкерлерді даярлауға арналған ұлттық AI Sana бағдарламасын іске асыруды жалғастыруда. Бағдарламаның алғашқы кезеңінде жасанды интеллект бойынша бастапқы құзыреттерді меңгерген студенттерге 697 мыңнан астам сертификат берілді. 2026 жылдың сәуір айынан бері «Қазақстан халқына» қоғамдық қорының қолдауымен Пол Ким әзірлеген бағдарлама негізінде 90 мыңға жуық студент жасанды интеллект саласындағы кәсіпкерліктің негіздерін меңгеріп жатыр. Алдағы уақытта үздік жобалар инкубациялық және үдетілген дамыту бағдарламаларынан өтуге мүмкіндік алады. Бағдарламаларды іске асыруға әлемнің жетекші жоғары оқу орындарынан тартылған 63 халықаралық сарапшы қатысуда.
Цифрлық қаржы нарығы да қарқынды дамып келеді. Сарапшылардың бағалауынша, 2026 жылы криптовалюта индустриясы тұрақты әрі орнықты даму кезеңіне аяқ басып, Қазақстан цифрлық активтер айналымын ашық әрі тиімді құқықтық реттеуге басымдық беріп отыр. Қазіргі уақытта Bitcoin бағамы 59 мыңнан 61,5 мың АҚШ доллары аралығында құбылса, Ethereum орталықтандырылмаған қаржы жүйелері мен активтерді токендеуге арналған жетекші платформалардың бірі ретіндегі орнын сақтап келеді. «Астана» халықаралық қаржы орталығының инфрақұрылымы, лицензияланған криптобиржалардың қызметі және Web3 жобаларына көрсетіліп отырған қолдау Қазақстанның Орталық Азиядағы ірі криптовалюта орталықтарының бірі ретіндегі әлеуетін нығайта түсуде.
Цифрлық қызмет түрлерінің кеңеюімен қатар пайдаланушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесі де ерекше маңызға ие болып отыр. Ішкі істер министрлігі қазақстандықтарды жалған QR-кодтар арқылы жасалатын алаяқтықтың жаңа тәсілі туралы ескертті. Қаскөйлер аялдамаларға, көпқабатты тұрғын үйлердің кіреберістеріне және қоғамдық орындарға жалған QR-код жапсырмаларын орналастырып, азаматтарды банк деректерін ұрлауға арналған жалған сайттарға бағыттайды. Осыған байланысты министрлік сайттардың мекенжайын мұқият тексеруге, күмәнді интернет-ресурстарда банк картасының деректерін енгізбеуге және жеке мәліметтердің қауіпсіздігіне нұқсан келген жағдайда банк картасын дереу бұғаттауға кеңес береді.
Сонымен қатар мемлекет бюджет қаражатын басқару үдерістерін цифрландыру жұмыстарын жалғастырып келеді. Қаржы министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы e-Qazyna порталы арқылы білім беру саласындағы 785 нысан цифрлық форматқа көшіріліп, оларды қаржыландыруға 76 миллиард теңге бөлінді. Соның нәтижесінде бастапқы жоспармен салыстырғанда 8 миллиард теңге бюджет қаражаты үнемделді. Ал 2026 жылдың алғашқы бес айында жүйе арқылы жалпы құны 100,7 миллиард теңгені құрайтын 749 нысанның шығыстары қаржыландырылып, бюджеттен 59,3 миллиард теңге үнемделді. Сонымен бірге жүргізілген аудит барысында 13 миллиард теңгеден астам қаржылық заңбұзушылық анықталып, 41 мектепте оқушылар санын негізсіз көбейту деректері тіркелді. e-Qazyna мемлекеттік ақпараттық жүйелермен толық ықпалдастырылғаннан кейін деректерді тексеру нақты уақыт режимінде автоматты түрде жүргізіліп, оған қолмен араласу мүмкіндігі толықтай жойылды.
Әлемдік технологиялық даму үдерісінде энергияны тиімді пайдалануға негізделген шешімдерге басымдық беріліп келеді. Қытайда теңіздегі жел электр станциясынан өндірілетін электр энергиясымен толық қамтамасыз етілетін әлемдегі алғашқы суасты деректерді өңдеу орталығы пайдалануға берілді. Қуаты 24 мегаватт болатын кешен Шанхай жағалауынан он шақырымнан астам қашықтықта, теңіз түбінің он метр тереңдігінде орналасқан. Жобаны әзірлеушілердің мәліметінше, теңіз суын табиғи салқындату көзі ретінде пайдалану энергия шығынын 20 пайыздан астам қысқартып, дәстүрлі салқындату жүйелерінен бас тартуға мүмкіндік берген. Бұл жоба жасанды интеллект инфрақұрылымы мен есептеу қуаттарына сұраныстың үздіксіз артуына жауап беретін тиімді шешімдердің бірі ретінде бағаланып отыр.
Өткен апта цифрлық технологиялардың білім беру, мемлекеттік басқару, қаржы және өнеркәсіп секілді түрлі салалардың дамуына негіз болып отырғанын тағы бір мәрте айқын көрсетті. Қазақстан халықаралық ынтымақтастықты кеңейтіп, ұлттық технологиялық инфрақұрылымды дамытуға және заманауи цифрлық шешімдерді енгізуге жүйелі түрде басымдық беріп келеді. Еліміздің цифрлық кеңістігіндегі маңызды жаңалықтардан хабардар болу үшін жаңартылған ақпараттарды тұрақты түрде қадағалап отырыңыз.
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
