Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі 2025 жылдың қорытындысы бойынша қызықты деректер ұсынды. Мемлекеттік білім беру тапсырысы аясында e-Qazyna порталында 785 білім беру нысаны цифрлық форматқа көшіріліп, оларды қаржыландыруға 76 млрд теңге бағытталған. Бастапқы жоспар бойынша бұл мақсатқа 84 млрд теңге қарастырылған болатын. Нәтижесінде мемлекеттік бюджеттен 8 млрд теңге үнемделді. Бұған бұрынғы жүйедегі ашық емес тұстарды жою және қолмен есептеу тәсілінен толық бас тарту арқылы қол жеткізілген.
2026 жылдың қаңтар–мамыр айлары аралығында оператор 749 білім беру нысаны бойынша орындалған жұмыстардың қабылдау актілеріне сәйкес 100,7 млрд теңге төледі. Соның нәтижесінде бюджет қаражатынан 59,3 млрд теңге үнемделді. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің орынбасары Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында мәлімдеді.
Сонымен қатар жекеменшік мектептерді қаржыландырудың жаңа тетігін енгізумен қатар, Ішкі мемлекеттік аудит комитеті өткен кезеңдерге аудит жүргізді. Тексеру барысында жалпы сомасы 13 млрд теңгеден асатын қаржылық заңбұзушылықтар анықталды.
Спикердің айтуынша, бұрын қолданылған жүйеде өңірлердің нақты қажеттілігі толық ескерілмеген. Соның салдарынан жекеменшік мектептер желісінің дамуы негізінен бастауыш сыныптарға ғана басымдық берілген бағытта қалыптасқан. Соның нәтижесінде 2024 жылы оқушы орындарының тапшылығы жоқ жеті өңірге 1,8 млрд теңге бөлінген. Қазіргі таңда мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру өкілеттігі білім басқармаларына берілгендіктен, пилоттық жоба аясында оқушы орындарына деген нақты қажеттілікті жергілікті атқарушы органдар айқындайды. Егер мемлекеттік мектептерде бос орын жеткілікті болса, әкімдік жекеменшік мектеппен мемлекеттік тапсырыс туралы шарт жасаспауға құқылы. Осылайша мұндай қажеттілік жоқ өңірлерге бюджет қаражаты бөлінбейді.
Сондай-ақ оқушылар санын негізсіз көбейту деректері анықталды. Мұндай заңбұзушылықтардың жалпы көлемі 261 млн теңгені құрады. 41 мектепте оқушылар саны 1200-ден астам адамға артық көрсетілген. Мәселен, мектептерінің бірінде құжаттарға негізсіз 90 оқушы енгізілсе, қаласындағы мектептердің бірінде 75 оқушы жалған тіркелген. Бұдан бөлек, кейбір балаларды бір мектептен екіншісіне бірнеше мәрте ауыстыру жағдайлары да анықталды. Жекелеген оқушылар бір оқу жылы ішінде оқу орнын 12 ретке дейін өзгерткен.
Осыған байланысты деректер толық цифрлық форматқа көшіріліп, e-Qazyna жүйесінің үлгерімді есепке алу ақпараттық жүйелерімен және басқа мемлекеттік органдардың дерекқорларымен автоматты түрде өзара ақпарат алмасуы қамтамасыз етілді. Соның нәтижесінде оқушылар контингенті туралы мәліметтер нақты уақыт режимінде тексеріледі. Ақпаратты қолмен енгізу мүмкіндігі техникалық деңгейде толық жойылып, адами фактордың ықпалы барынша азайтылды.
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
