Баршаңызға сәлем. Ұлыстың ұлы күні Наурыз мейрамы құтты болсын! Көктемнің келуімен астасатын бұл мереке дәстүрлі түрде жаңару мен жаңа бастамалардың, алға ұмтылыстың нышаны саналады. Осы кезеңде қала тіршілігі біртіндеп жанданып, алғашқы жылы күндер сезіледі, ал қоғамда жаңа бір кезеңнің басталғаны айқын аңғарылады.
Өткен аптадағы ең өзекті тақырыптардың бірі тыйым салынған контентті таратуға қатысты жаңа талаптар төңірегінде болды. Қаржылық мониторинг агенттігі ақпараттық кеңістікті бақылау тәртібін әзірлеп, енді назар тек сайттар мен бұқаралық ақпарат құралдарына ғана емес, әлеуметтік желілерге, мессенджерлерге және өзге де онлайн платформаларға да бағытталмақ. Маңызды жайт – жауапкершілік тек мұндай контентті жасауға ғана емес, оны әрі қарай таратуға, соның ішінде қайта бөлісу әрекеттеріне де жүктелуі мүмкін. Бұл жағдай цифрлық ортаның салдарсыз кеңістік еместігін тағы бір мәрте көрсетеді. Ақпаратты тексермей тарату әдеті енді айтарлықтай тәуекелге айналып отыр.
Бақылау мен тәртіп мәселесі қалалық кеңістікте де жалғасын тапты. Қазақстанда жалға берілетін электр самокаттарын есепке алу және нөмірлеу тәртібі енгізілуде. Енді әрбір самокатқа бірегей тіркеу нөмірі беріледі. Операторлар техникаға қатысты толық мәлімет жүргізуге міндеттеледі: модель түрі, сериялық нөмірі, жөндеу тарихы және пайдалану мерзімі қамтылады. Ірі қалаларда бұл көлік түрі күнделікті қозғалыстың ажырамас бөлігіне айналғанын ескерсек, мұндай қадам заңды әрі уақыт талабына сай шешім ретінде көрінеді. Жалға беру нарығы жүйеленіп, соған сай ашықтық пен қауіпсіздікке қойылатын талаптар да күшейіп келеді.
Осы үрдістер аясында әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде таралған жаңа жалған ақпарат та назар аудартты. Әңгіме бала бір жарым жасқа толғаннан кейін әлеуметтік төлем алу жолдары туралы негізсіз нұсқаулықтар жөнінде болып отыр. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мұндай ақпараттың құқықтық негізі жоқ екенін және азаматтарды адастыратынын ресми түрде ескертті. Мұның салдары да нақты: 2025 жылы елдің 12 өңірінде осындай фактілер бойынша 30-дан астам қылмыстық іс қозғалып, бес өңірде 7 сот үкімі шығарылған. Бұл жағдай интернеттегі жедел кеңестер дәуірінде де ресми дереккөздердің маңызы өзгермегенін тағы бір рет дәлелдейді.
Сонымен қатар жасанды интеллект біртіндеп тек талқыланатын тақырып қана емес, нақты бақылау құралына айналып келеді. Үкімет мәліметінше, бұл технология әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаны негізсіз өсіретін және делдалдық тізбектерді күрделендіретін субъектілерді анықтауға көмектесіп отыр. Наурыз айының жартысында ғана тиісті органдарға 56 әкімшілік іс жолданған, ал жыл басынан бері әлеуметтік маңызы бар тауарларға қойылатын үстеме бағалар бойынша 631 заңбұзушылық анықталған. Осы тұрғыдан алғанда, жасанды интеллект болашақтың абстрактілі ұғымы емес, күнделікті өмірдегі нақты экономикалық процестерге ықпал ететін пәрменді құрал ретінде көрінеді.
Апта барысында реттеу мен бақылаудан энергияның болашағына қатысты кеңірек талқылауға да кезек келді. Соңғы уақытта ғарыштық күн энергетикасы идеясы жиі қозғала бастады. Бұрын ғылыми фантастика ретінде қабылданған бұл бағыт бүгінде нақты ғылыми деңгейде қарастырылуда. Зерттеушілердің пікірінше, 2050 жылға қарай орбиталық күн панельдері Еуропаның жерүсті жаңартылатын энергия көздеріне деген қажеттілігін 80 пайызға дейін азайтуы мүмкін. Бұл әзірге батыл болжам ретінде көрінгенімен, технологиялардың дамуы жаңа инфрақұрылымдарды тек Жерде ғана емес, одан тыс кеңістікте де қалыптастыруға мүмкіндік беріп отырғанын көрсетеді.
Сонымен қатар ауқымды идеялармен қатар киберқауіпсіздік мәселесі де өзектілігін жойған жоқ. DJI компаниясы Romo маркалы робот шаңсорғыштарының шамамен 7000 данасына кездейсоқ қол жеткізген зерттеушіге 30 мың доллар сыйақы төледі. Бұл оқиға сырттай қарағанда ерекше көрінгенімен, оның мәні әлдеқайда терең. Қауіпсіздік сертификаттары бар және сенімді деп саналатын құрылғылардың өзі осал тұстарға ие болуы мүмкін. Әсіресе үй ішіндегі және қоршаған орта туралы деректерді жинайтын ақылды құрылғыларға қатысты бұл мәселе ерекше маңызға ие.
Осылайша күрделі әрі алаңдататын тақырыптардан кейін жасанды интеллекттің жаңа бизнес құрудағы мүмкіндіктеріне назар аудару орынды. Апта барысында визуализатор Жанна Даулеталлинамен сұхбат жүргізіліп, стартаптарды әзірлеу мен іске қосуда жасанды интеллекттің қалай қолданылатыны талқыланды. Оның айтуынша, нейрожелілер идеяларды талдауға, тәуекелдерді есептеуге, нарықты зерттеуге, команда жасақтауға және қызметкерлердің әлеуетін тиімді бөлуге көмектеседі. Қазіргі таңда жасанды интеллект бизнес гипотезаларды бұрынғыдан әлдеқайда жылдам тексеруге мүмкіндік береді. Алайда басты шарт – технологияға соқыр сенім арту емес, нақты сұрақ қоя білу және алынған нәтижені бірнеше дереккөз арқылы тексеру. Осы тұрғыдан алғанда, жасанды интеллектпен жұмыс істеуде ұтымдылық пен сыни ойлау шешуші рөл атқарады.
Жалпы алғанда, өткен апта цифрлық шындықтың күрделене түскенін айқын көрсетті. Технологиялар тәртіп орнатуға, тәуекелдерді анықтауға, жаңа энергия көздерін іздеуге және бизнес үдерістерін дамытуға ықпал етіп отыр. Сонымен қатар олар жоғары деңгейдегі жауапкершілікті, ұқыптылықты және сыни пайымды талап етеді. Алдағы уақытта да өзекті тақырыптарды назардан тыс қалдырмаңыздар, себебі жарқын тақырыптардың астарында нақты әрі практикалық өзгерістер жатыр.
