Соңғы бірнеше жылда жасанды интеллект (ЖИ) болашағы зор технология деңгейінен әлемдік экономиканың негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналды. Бүгінде ЖИ бизнес пен білім беруден бастап мемлекеттік басқару, қаржы секторы, медицина және өнеркәсіпке дейінгі барлық дерлік салаларға белсенді түрде енгізілуде.
Жедел жүріп жатқан цифрландыру үдерісі жағдайында елдер арасындағы бәсекелестік тек табиғи немесе қаржылық ресурстардың көлемімен ғана емес, сонымен қатар озық технологияларды енгізу жылдамдығымен де айқындалып отыр. Халықаралық зерттеулерге сәйкес, генеративті ЖИ сервистерін бүгінде әлем бойынша жүздеген миллион адам пайдаланады, ал осы технологиялар мен оған байланысты шешімдердің таралу ауқымы бұрын-соңды болмаған қарқынмен өсіп келеді.
Осы жағдайда Қазақстан әлемдік үрдістерді жай ғана қадағалап қоймай, өзіне тән жасанды интеллект экожүйесін белсенді түрде қалыптастырып отыр. Қазіргі таңда ел бұл бағытта Орталық Азия және Еуразиялық экономикалық одақ кеңістігіндегі басқа мемлекеттермен сенімді түрде бәсекелесе алатын нәтижелер көрсетуде. Microsoft компаниясы әзірлеген Global AI Diffusion рейтингінің деректеріне сәйкес, Қазақстан ЖИ таралу деңгейі бойынша Орталық Азия мен ЕАЭО елдерінің ішінде сөзсіз көшбасшы атанды.
Аталған рейтинг 15 пен 64 жас аралығындағы халықтың жасанды интеллектіге қатысты кез келген сервистерді пайдалану үлесін көрсетеді. Басқаша айтқанда, елдегі ЖИ өнімдері мен цифрлық шешімдердің қаншалықты кең тарағаны сол қоғамның осы технологиялармен өзара әрекеттесу деңгейін айқындайды. Бұл көрсеткіш тек ЖИ сервистерінің танымалдығын ғана емес, сонымен қатар цифрлық инфрақұрылымның дамуын, технологиялық ортаның жетілуін, қолжетімділік деңгейін және жалпы ЖИ экожүйесінің кемелдігін де сипаттайды.
2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша Қазақстан 147 елдің ішінде 70-орынды иеленді. Бұл нәтиже, әсіресе дамыған экономикалармен салыстырғандағы жоғары бәсекелестік жағдайында, айтарлықтай жоғары көрсеткіш болып саналады. Сонымен қатар Қазақстандағы көрсеткіш — 15,9% — Орталық Азия мен ЕАЭО елдерінің нәтижелерінен едәуір жоғары. Салыстырмалы түрде алғанда: Беларусьте ЖИ таралу деңгейі 9,6%, Қырғызстан мен Ресейде — 9,5%, Өзбекстанда — 7,2%, ал Тәжікстан мен Түрікменстанда — 6,1%-ды құрайды.
Қазақстан сондай-ақ осы көрсеткіштің өсу қарқыны бойынша да көш бастап отыр: 2025 жылдың екінші жартысымен салыстырғанда 2,2 пайыздық пунктке артқан. Ал Ресейде бұл өсім 1,5 пайыздық пунктті, Қырғызстанда — 1,3, Беларусьте — 1,2 пайыздық пунктті құраса, Орталық Азия мен ЕАЭО-ның басқа елдерінде 1 пайыздық пункттен төмен деңгейде қалып отыр.
Сонымен қатар Қазақстан тек өңірлік деңгейде ғана емес, жаһандық ауқымда да ЖИ таралу қарқыны бойынша жоғары динамика көрсетіп отыр. Аталған рейтинг деректеріне сәйкес, ел ЖИ сервистерін пайдаланушылар санының өсуі бойынша әлемнің үздік 10 мемлекетінің қатарына енген: бұл көрсеткіш 2025 жылдың екінші жартысымен салыстырғанда 25,6%-ға артқан.
Бүгінде Қазақстан ЖИ саласында инфрақұрылымдық тұрғыдан ең дайын мемлекеттердің бірі ретінде қалыптасып келеді. Елде суперкомпьютерлік қуаттарды дамыту, деректер орталықтарын салу, цифрлық инфрақұрылымды кеңейту және GovTech шешімдерінің экожүйесін қалыптастыру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Қазақстан мемлекеттік қызметтердің жоғары деңгейдегі цифрландырылуын қамтамасыз етіп, өңірдегі ең дамыған финтех нарықтарының бірін қалыптастырды. Бұл өз кезегінде жасанды интеллект технологияларын кең ауқымда енгізуге қолайлы орта жасайды. Сонымен бірге ЖИ-ге арналған есептеу базасын дамыту, бұлтты инфрақұрылымды жетілдіру және ірі жобаларды іске қосуға қажетті жағдайлар жасау да маңызды басымдықтардың бірі болып отыр.
Ел макроөңір деңгейінде ЖИ дамуы бойынша көшбасшылардың қатарында заңды түрде орныққан. Қазақстанда толыққанды ЖИ экожүйесін қалыптастыруға бағытталған кешенді шаралар жүзеге асырылуда. Бұл үдеріс мемлекеттік реттеуден бастап стратегиялық жоспарлау, стартаптарды қолдау және технологияларды нақты экономика салаларына енгізуге дейінгі барлық бағыттарды қамтиды.
Цифрлық мемлекеттік инфрақұрылымды дамытуға, мемлекеттік қызметтерді цифрландыру үдерісін кеңейтуге және басқарушылық шешімдер қабылдауда деректерді тиімді пайдалануға ерекше мән берілуде. Astana Hub халықаралық IT-стартаптар технопаркі базасында машиналық оқыту, деректерді талдау және жасанды интеллект бағыттарындағы жобалардың белсенді экожүйесі қалыптасып келеді. Мемлекеттік бағдарламалар отандық технологиялық компаниялардың дамуын ынталандырып, инвестиция тартуға қолайлы жағдай жасауда.
Сонымен қатар жасанды интеллект шешімдері мемлекеттік басқару, қаржы, денсаулық сақтау және өнеркәсіп сияқты негізгі салаларға енгізілуде. Негізгі назар үлкен деректермен жұмыс істеу мен платформалық инфрақұрылымды дамытуға аударылып отыр. Бұл жекелеген жобалар деңгейінен біртұтас цифрлық трансформацияға кезең-кезеңімен көшуге мүмкіндік береді.
Осылайша, Қазақстан жасанды интеллектінің дамуын жеке технологиялық бағыт ретінде емес, елдің жалпы цифрлық жаңғыру стратегиясының ажырамас бөлігі ретінде қарастыратын модельді қалыптастырып отыр.
Дереккөз: ranking.kz
Қосымша материалдар мен сараптамалық мақалаларды MobiLaser Telegram арнасынан оқуға болады.
