Әлеуметтік желіде тараған бір жазба көпшілікті ойландырды. Онда болашақтағы кино әлемінің қандай болатыны, көрерменнің өзі экран жұлдызына айналатын кезеңнің жақындап қалғаны сөз болды.
Медиаиндустрия жаңа тарихи кезеңге аяқ басты. Жасанды интеллекттің дамуы кино өндірісінің құрылымын түбегейлі өзгертіп, көрерменді пассив тұтынушыдан белсенді қатысушыға айналдыратын тың модель қалыптастыруда.
Ұзақ уақыт бойы Голливуд екі негізгі тетікті қатаң бақылауда ұстады. Бірі — өндіріс, екіншісі — таратылым. Кинотеатрлар желісі, телеарналар, кабельдік жүйелер мен стримингтік платформалар түгел осы жүйеге бағынышты болды. Өндіріс орасан қаражатты талап етті, ал таратылым шектеулі арна арқылы жүзеге асты. Бұл салаға кіруге зор тосқауыл қалыптастырды. Бүгінде сол шектеулер біртіндеп әлсіреп келеді. Бұған себеп көп.
Ең алдымен, өндіріс енді тапшылық санатына жатпайды. Генеративті бейне, синтетикалық актерлер, автоматтандырылған монтаж, жасанды интеллектіге негізделген локализация мен маркетинг бұрынғыдай мол қаржыны қажет етпейді. Бұрын ондаған миллион доллар сұрайтын жобалар қазір шағын ұжымның қолынан келеді, ал жақын болашақта бір адамның өзі жүзеге асыра алатын деңгейге жетуі ықтимал. Бұл — болжам емес, күн сайын көз алдымызда болып жатқан нақты құбылыс. Өндіріс арзан әрі қолжетімді бола бастағанда, ықпал ірі студиялардың қолынан біртіндеп алыстайтыны заңдылық.
Екінші маңызды өзгеріс — биліктің назарды иеленгендерге ауысуы. Тарихта Голливудты қалыптастырған режиссерлер емес, көрерменге тікелей жолы бар кинотеатр желілерінің иелері еді. Олар аудиторияның талғамын зерттеп, продюсерлерге нақты бағыт беріп отырды. Қазір бұл міндетті ірі цифрлық платформалар атқарады. YouTube, TikTok, Instagram, Netflix секілді алаңдар аудиторияға жол ашатын негізгі қақпаға айналды. Алгоритмдер бүгінгі дәуірдің жаңа кинотеатрлары іспетті. Сондықтан нарықтағы ықпал да осы орталарға ойысып барады.
Үшінші бетбұрыс — вирустық таралымның инженерлік сипат алуы. Бұрын аудиторияны кеңейту шығармашылық пен интуицияға сүйенген өнер ретінде қабылданса, бүгінде ол нақты есепке, технологиялық тетікке негізделген жүйеге айналды. Әлеуметтік механизмдер, ұсыныс циклдері, сандық сынақтар, алгоритмдік оңтайландыру, жасанды интеллект көмегімен жазылған мәтіндер жобаның танымал болу құнын бірнеше есе төмендетті. Эксперимент жасау арзандады. Алдағы жылдары бұл үрдіс одан әрі үдей түспек. Нәтижесінде жаңа медиа жобаны іске қосу бұрынғыдан әлдеқайда оңай болмақ.
Төртінші маңызды мәселе — адам назарының шектеулілігі. Контент көлемі бірнеше есе артқанымен, адамның қабылдау мүмкіндігі сол қалпында қалады. Сондықтан басты байлық технологияда емес, ақпарат тасқыны арасынан анық көрінетін мазмұнда жатыр. Жылдам сынақ жасап, тиімді үлгіні таба алатын, алгоритм арқылы әсерді күшейтіп, бір сәттік қызығушылықты тұрақты аудиторияға айналдыра алатындар ғана ұзақ мерзімді табысқа жетеді.
Бесінші үрдіс — франшизалардың тұрақтылығының әлсіреуі. Бұрынғыдай ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын танымал брендтер азаяды. Поколения алмасу жылдамдады. Бір буын үшін маңызды дүние келесі буынға мәнсіз көрінуі мүмкін. Сондықтан франшиза енді тұрақты табыс көзі емес, үнемі жаңарып отыруды қажет ететін құбылмалы активке айналады. Өзгермеген жоба уақыт өте сахнадан кетеді.
Алтыншы өзгеріс — жанкүйерлердің экономикалық үдеріске тікелей араласуы. Бұрын фанаттық шығармашылық құқық бұзушылық ретінде қарастырылса, қазір ол құнды капитал саналады. Ақылды платформалар аудитория белсенділігін шектеудің орнына, оны жүйелі түрде табысқа айналдыру жолдарын іздейді. Автор қалыптастырған әлемді көрермен кеңейтеді, алгоритм ең сәтті нұсқаларды іріктейді, ал пайда барлық тарапқа үлестіріледі. Бұл тәсіл дәстүрлі кино өндірісінен гөрі ойын индустриясының моделіне жақынырақ.
Aigerim:
Жетінші бетбұрыс — алгоритмдер арасындағы үздіксіз тартыс. Платформалардың ішкі жүйелері де сыртқы ықпалға ұшырай алады. Жасанды интеллект мыңдаған бейнежазба, аккаунт пен даму стратегиясын қатар іске қосуға мүмкіндік береді. Бұл — вирус пен антивирус арасындағы мәңгілік жарыс тәрізді процесс. Алайда сенім тетігін басқару платформалардың қолында қала береді. Сол себепті бұл күрес тоқтамай жалғаса береді.
Сегізінші кезең — технология дамуының дәстүрлі циклі. Алдымен жаңа мүмкіндік туады, кейін оған мыңдаған ойыншы қосылады, содан соң сала ұсақталып, бытыраңқы күйге түседі, ақырында ірілену үдерісі басталып, биліктің жаңа құрылымы қалыптасады. Қазір біз осы екінші мен үшінші кезеңнің тоғысында тұрмыз. Мыңдаған жоба дүниеге келеді, жұлдыздар әп-сәтте танылады, актерсіз-ақ кең таралған фильмдер пайда болады, студиясыз режиссерлер қалыптасады. Кейін нарық қайта топтасып, жаңа алпауыттар бой көтереді.
Тоғызыншы үрдіс — арзандау арқылы ауқымның кеңеюі. Автоматтандыру алдымен ірі платформаларды күшейтеді. Олар жасанды интеллектіні жылдам енгізіп, өндірісті тез жолға қояды, болашағы бар жобаларды ертерек иемденеді. Қысқа мерзімде алыптар үстемдігін нығайтады. Алайда ұзақ уақыт өлшемінде бұл үстемдік тұрақты болмай, билік орталықтарының алмасу қарқыны жиілей түседі.
Оныншы мәселе — Голливудтың болашағы. Ол жойылмайды, бірақ дәстүрлі өндірістік орталық ретіндегі маңызын жоғалтады. Оның орнына зияткерлік меншік қорына, алгоритмдік продюсерлік орталыққа, ірі платформалардың серіктесіне айналады. Билік сақталады, тек оның құрылымы өзгереді.
Ең батыл болжам — жасанды интеллекттің мазмұн жасаумен ғана шектелмей, көрермен сұранысына сай әлемдерді нақты уақыт режимінде қалыптастыра алуы. Мұндай жағдайда зияткерлік меншік динамикалық сипат алып, франшизалар тірі жүйеге айналады, жұлдыздар бір сәтте пайда болады, ал платформалар мифтер өндіретін венчурлық фабрикалар қызметін атқарады. Бұл құбылыс классикалық киноиндустриядан мүлде бөлек, алгоритмдерге негізделген жаңа нарративтік экономикаға жол ашады.
Қорытындысында контент индустриясы түбегейлі жаңарады. Өндіріс баршаға қолжетімді болады, аудиторияны өсіру нақты есепке сүйенген инженерлік міндетке айналады, франшизалар тұрақсыз сипат алады, ал платформалардың ықпалы арта түседі. Соған қарамастан, олардың үстемдігі бұрынғыдай берік болмайды.
Біз қазір аласапыран өзгерістер дәуірінің табалдырығында тұрмыз. Алдағы бес-он жылда медиа кеңістігі мүлде жаңа кейіпке енеді. Бұл жасанды интеллекттің режиссерлерден артық болғанынан емес, назарды басқару тетігінің түбегейлі өзгеруінен туындайды.
Уақыт бәрін өз орнына қояды. Бірақ алдағы кезеңнің қызықсыз болмасы анық.
