Осы аптада бизнеске арналған жаңа әзірлемелер, электромобильдер сатылымының артуы және цифрлық қауіпсіздік мәселелері назарға ілікті. Қазақстанда Киберқауіпсіздік айлығы өтіп, Астана 2027 жылы M360 Eurasia халықаралық форумын қабылдауға дайындалып жатыр. Ал АҚШ-та жасанды интеллектіні әзірлеу мен қолдануды реттеу жолдары талқылануда. Бүгінгі шолуда технология саласының дамуына ықпал ететін осы және өзге де жаңалықтарды жинақтадық.
Аптаның жаңа өнімдерінің бірі – мобильділікке, жоғары өнімділікке және деректер қауіпсіздігіне мән беретін пайдаланушыларға арналған ASUS ExpertBook A7 ноутбугы. Құрылғының корпусы тұтас металдан жасалған, қалыңдығы шамамен бір сантиметр, салмағы 1,2 килограмнан басталады. Өндіруші модельдің басты ерекшеліктері ретінде ажыратымдылығы 3K, жаңарту жиілігі 120 Гц-ке дейін жететін 14 дюймдік OLED экранын және бір қуаттаумен 26 сағатқа дейін жұмыс істей алатын аккумуляторын атайды. Жылдам қуаттау функциясы арқылы батареяны небәрі 30 минутта 50 пайызға дейін толтыруға болады.
Ноутбуктың ең жоғары жинақтамасында Intel Core 7 процессоры орнатылған. Сондай-ақ құрылғы 16 ГБ-қа дейін жедел жадымен және көлемі 512 ГБ-қа дейінгі SSD жинақтауышымен жабдықталған. Жұмыс үдерісін жеңілдету үшін құжаттар мен суреттер арасынан ақпарат іздеу, қысқаша мазмұн дайындау, аудару және кездесулердің аудиожазбасын мәтінге айналдыру функциялары бар ASUS MyExpert бағдарламалар жиынтығы ұсынылады. Өндіруші BIOS жүйесін қорғау, TPM 2.0 модулі және саусақ ізі арқылы кіру мүмкіндіктерін де қарастырған. Intel платформасындағы нұсқадан бөлек, AMD Ryzen AI 7 процессорымен жабдықталған үлгісі де шығарылады. Оның нейропроцессоры жасанды интеллект тапсырмаларын орындау кезінде 50 TOPS-қа дейін өнімділікті қамтамасыз етеді.
Ноутбук өндірушілері мобильді құрылғылардың мүмкіндіктерін жетілдіріп жатқанда, америкалық South 8 Technologies компаниясы төтенше климаттық жағдайда жұмыс істей алатын аккумуляторлар әзірлеуде. Компания литий-ионды ARCTIC AE35 батареяларын жартылай автоматтандырылған әдіспен өндіруді бастады. Олар Цельсий бойынша −60-тан +60 градусқа дейінгі температурада жұмыс істеуге арналған. Батареяларда сұйытылған газ негізіндегі LiGas электролиті қолданылады. Сан-Диегодағы зауыт 2027 жылға қарай жылдық өндіріс көлемін 5 МВт·сағ-қа жеткізуді жоспарлап отыр. Әлеуетті тапсырыс берушілер қатарында ұшқышсыз аппараттарға, байланыс құралдары мен бақылау жүйелеріне арналған қуат көздерін қажет ететін әскери мердігерлер бар. Алайда технологияны сертификаттау жұмыстарының аяқталғаны және оны жаппай өндіруге дайындық барысы туралы әзірге ресми ақпарат жоқ.
Жаңа құрылғылардың таралуымен қатар деректерді қорғау мәселесіне де назар артып келеді. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі смартфон қауіпсіздігін күшейтуге арналған он баптауды еске салды. Олардың қатарында күрделі құпиясөз орнату немесе биометриялық сәйкестендіруді пайдалану, экранның автоматты түрде құлыпталуын қосу, операциялық жүйені уақтылы жаңарту, қосымшалардың рұқсаттарын тексеру және жоғалған құрылғыны табу функциясын іске қосу бар. Сонымен бірге екі факторлы сәйкестендіру мен деректердің сақтық көшірмесін жасауды баптау, белгісіз дереккөздерден қосымша орнатпау және кеңейтілген рұқсаттарды талап ететін бағдарламаларға сақтықпен қарау ұсынылады. SMS арқылы немесе хабарландыру түрінде келетін растау кодтарына да ерекше мән беру қажет. Тіпті өзін банк немесе мемлекеттік орган қызметкері ретінде таныстырған адам сұраса да, мұндай кодтарды бөгде біреуге беруге болмайды.
Алайда бейтаныс адамдарға сеніп, олардың ақшаға қол жеткізуіне жол берсе, қауіпсіздік баптауларының өзі жеткіліксіз. Алаяқтар банк қызметкері ретінде қоңырау шалып, күмәнді операция немесе несие рәсімдеу әрекеті туралы хабарлап, адамды шұғыл шешім қабылдауға итермелеуі мүмкін. Әңгімелесуші клиенттің аты-жөнін және есепшотына қатысты кейбір мәліметтерді білгенімен, бұл оның жеке басын растамайды. Мұндай жағдайда әңгімені тоқтатып, банкке ресми қосымшасы, сайты немесе банк картасында көрсетілген телефон нөмірі арқылы өз бетінше хабарласқан жөн. Қоңырау шалған адамның нұсқауымен растау кодтары мен құпиясөздерді айтуға, ақша аударуға, белгісіз бағдарламаларды орнатуға немесе құрылғыны қашықтан басқаруға рұқсат беруге болмайды. Егер жеке деректер бөгде адамдардың қолына түссе, дереу банкке хабарласу қажет.
Жеке қауіпсіздік шараларымен қатар ел көлемінде халықтың цифрлық сауаттылығын арттыруға бағытталған бастамалар да жүзеге асырылуда. Қыркүйек айында Қазақстанда Киберқауіпсіздік айлығы өтіп, оның аясында ақпараттық-түсіндіру шаралары, сарапшылар кездесуі және тәжірибелік сабақтар ұйымдастырылды. Бағдарлама Alem.ai орталығында өткен CYBER STEPPE 2026 конференциясынан басталып, 29–30 қыркүйекте Астанада ұйымдастырылған KazHackStan-2026 халықаралық конференциясымен аяқталды. Қатысушылар интернет-алаяқтық, дербес деректердің таралуы, дипфейктер және аса маңызды инфрақұрылымның қауіпсіздігі мәселелерін талқылады. KazHackStan аясында CyberKumbez жарысы өтіп, осал тұстарды анықтау саласындағы мамандарға CyberNomad Awards марапаты табысталды. Сондай-ақ 2027 жылы Италияда өтетін ICO халықаралық олимпиадасына қатысатын Қазақстан құрамасына оқушылар іріктелді. Бұдан бөлек, педагогтердің, ата-аналар мен оқушылардың цифрлық сауаттылығын арттыруға арналған шаралар ұйымдастырылды.
Технологиялық өзгерістер интернеттегі қауіпсіздікпен ғана шектелмей, көлік саласы сияқты күнделікті өмірге жақын бағыттарға да әсер етіп жатыр. Электромобильдер автомобиль нарығындағы үлесін біртіндеп арттыруда. Халықаралық энергетика агенттігінің мәліметінше, 2025 жылы әлемде электромобиль сату көлемі 20%-ға өсіп, 20 миллионнан асты. 2026 жылы бұл көрсеткіш 23 миллионға жетуі мүмкін. Бұл жаңа автомобильдердің әлемдік сатылымының 30%-ға жуығын құрайды. Электромобильдерге сұраныс Қытай мен Еуропада ғана емес, басқа аймақтарда да артып келеді. Қазақстанда 2026 жылдың алғашқы төрт айында электромобиль сату көлемі өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2,5 есе өсті. Ресми дилерлер сатқан жаңа көліктер арасындағы олардың үлесі 4%-ға жетті. Қазақстанның Автокөлік одағының дерегіне сүйенсек, сатылымы ең жылдам өсіп келе жатқан санат – толықтай электр қуатымен жүретін автомобильдер. Бұл өсімге ықпал еткен факторлардың қатарында BYD, Geely, LiXiang және Zeekr сияқты қытайлық маркалардың ресми жеткізілімі кеңейгені аталады.
Жаңа технологиялардың таралуы аясында АҚШ-та оларды әзірлеу мен қолдану тәртібіне қатысты талқылаулар жалғасып жатыр. Президент Дональд Трамп Google, OpenAI, Anthropic, Nvidia, SpaceX және Meta компанияларының басшыларымен кездесті. Кездесуден кейін салада ерікті өзін-өзі реттеу қағидаттарын енгізу туралы мәлімдеме жасалды. Құжатта жүйелердің қауіпсіздігін ішкі тексеруден өткізу, бағдарламалық қателерді түзету және тәуелсіз аудит жүргізу қарастырылған. Алайда сыншылар әзірлеушілердің заң алдындағы жауапкершілігін айқындайтын нақты тетіктердің жоқтығын алға тартады. Кездесуге қатысушылар деректерді өңдеу орталықтарының құрылысы мен электр энергиясын тұтыну көлемінің артуын да талқылады. Сонымен қатар Трамп АҚШ мемлекеттік мекемелеріне ресми құжаттарда «жасанды интеллект» терминінің орнына «суперинтеллект» атауын қолдануды міндеттейтін жарлыққа қол қойды.
Цифрлық саладағы халықаралық ынтымақтастық келесі жылы Қазақстанның күн тәртібіндегі маңызды тақырыптардың біріне айналмақ. ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен GSMA қауымдастығы 2027 жылдың күзінде Астанада M360 Eurasia форумын өткізу туралы келісімге қол қойды. Жиында жасанды интеллектіні дамыту, цифрлық қолжетімділік, саланы реттеу және телекоммуникациялық инфрақұрылым мәселелері талқыланады. Қазақстанның форум өткізуге өтінім беруіне негіз болған бағыттардың қатарында 5G желілерін дамыту, спутниктік байланыс, Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісінің жобасы және құрылғыларды тікелей желіге қосу технологиясын сынау бар. Бұдан бөлек, AI-Sana бағдарламасы, Alem.ai платформасы және қуаты 1 ГВт-қа дейін жететін деректерді өңдеу орталықтарының кластерін құру жоспарлары да аталды.
Жаңа құрылғылардың пайда болуы, электромобильдер нарығының өсуі және цифрлық инфрақұрылымның дамуы технологиялардың еңбек, көлік және күнделікті қызмет көрсету салаларын қалай өзгертіп жатқанын көрсетеді. Сонымен бірге деректер қауіпсіздігі мен жасанды интеллектіні реттеу мәселелері де өзектілігін жоғалтқан жоқ. Бүгінгі шолуымызды осымен аяқтаймыз. Келесі аптада да технология саласындағы жаңа әзірлемелер мен маңызды оқиғаларды назарларыңызға ұсынамыз.
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
