Алаяқтар өздерін банк қызметкері ретінде таныстырып, шотыңыздан күмәнді операция жасалғанын айтып, жеке деректеріңізді қолға түсіруге тырысуы мүмкін. Мұндай қоңыраулардың белгілерін білу қаржылық қауіпсіздікті сақтауға көмектеседі.
Күтпеген жерден қоңырау шалған адам өзін банк қызметкері ретінде таныстырып, клиенттің аты-жөнін атап, шотында күмәнді әрекет байқалғанын хабарлауы мүмкін. Мұндай кезде адам абдырап, мәселені тез шешуге тырысып, бейтаныс адамның нұсқауларын орындап қоюы ықтимал.
Қоңырау шалушының қаншалықты сенімді сөйлейтініне емес, қандай әрекет жасауды талап ететініне назар аудару қажет. Егер ол құпия деректерді, SMS арқылы келген растау кодын сұраса, ақшаны басқа шотқа аударуды, белгісіз қосымша орнатуды немесе құрылғыны қашықтан басқаруға рұқсат беруді талап етсе, әңгімені дереу тоқтатқан жөн.
Қоңырау шалушының клиент туралы жеке мәліметтерді білуі оның банк қызметкері екенін дәлелдемейді. Аты-жөні, телефон нөмірі немесе шоттағы операциялар туралы ақпарат алаяқтардың сенімге кіруіне көмектесуі мүмкін.
Қоңырау шалушы асықтырса, сақ болыңыз
Алаяқтар жиі қолданатын тәсілдердің бірі – адамды шұғыл шешім қабылдауға мәжбүрлеу. Олар күмәнді ақша аударымы, клиенттің атына несие рәсімдеу әрекеті немесе басқа да мәселе туралы айтып, телефон тұтқасын қоймай тұрып белгілі бір әрекет жасауды талап етуі мүмкін.
Мұндай жағдайда мәселені қоңырау шалушының нұсқауымен шешуге тырыспаған дұрыс. Әңгімені аяқтап, ақпаратты банктің ресми мобильді қосымшасы немесе басқа да сенімді байланыс арналары арқылы өзіңіз тексеріңіз. Мәселе шынымен туындаған күннің өзінде, ақпаратты өз бетіңізше тексеруге бірнеше минут жұмсаған жөн. Бұл қысымға беріліп, мән-жайы белгісіз нұсқауларды орындаудан сақтайды.
Құпиясөзді, PIN-кодты, SMS арқылы келген растау кодтарын және жүйеге кіруге немесе қаржылық операцияларды растауға арналған өзге де мәліметтерді бөгде адамға айтуға болмайды. Әсіресе қоңырау шалушы кодты операцияның күшін жою, жеке басыңызды растау немесе басқа себеппен сұраса, абай болыңыз. Егер код белгілі бір әрекетті растауға арналған болса, оны бөгде адамға айту сол операцияның орындалуына мүмкіндік беруі мүмкін. Сондай-ақ бейтаныс адамның өтінішімен белгісіз қосымшаларды орнатпаңыз және оған телефоныңызды немесе компьютеріңізді қашықтан басқаруға рұқсат бермеңіз.
Қоңырау нөміріне қарап қана сенім артпаңыз
Телефон экранында көрсетілген нөмір қоңыраудың ресми екенін дәлелдемейді. Егер адам өзін банк қызметкері ретінде таныстырса, әңгімені аяқтап, қаржы ұйымына ресми байланыс арналары арқылы өзіңіз хабарласқаныңыз жөн. Ол үшін банктің мобильді қосымшасын, банк картасында көрсетілген телефон нөмірін немесе ресми сайтын пайдалануға болады. Қоңырау шалушының өзі ұсынған нөмірге қайта хабарласудың қажеті жоқ. Оның орнына банктің байланыс деректерін ресми дереккөздерден тауып, солар арқылы ақпаратты тексерген дұрыс.
Құпия деректерді айтып қойсаңыз, не істеу керек?
Қоңырау кезінде құпиясөзді, растау кодын, банк картасының деректерін немесе басқа да құпия ақпаратты айтып қойсаңыз, мәселенің салдары байқалғанша күтпеңіз. Мүмкіндігінше тезірек банктің ресми байланыс арнасы арқылы хабарласып, болған жағдайды түсіндіріңіз.
Банк картасының деректері бөгде адамның қолына өтсе, шотты және алдағы операцияларды қорғау үшін қандай шаралар қабылдау керегін банктен нақтылаңыз. Қоңырау шалушының өтінішімен құрылғыңызға белгісіз қосымша орнатқан немесе оны қашықтан басқаруға рұқсат берген болсаңыз, бұл туралы банкке хабарлап, құрылғының қауіпсіздігін де тексеріңіз.
Киберқауіпсіздікті қамтамасыз етудің верификациялық алгоритмі
- Растау кодтарын, құпиясөзді, PIN-кодты және басқа да құпия мәліметтерді айтпаңыз.
- Қоңырау шалушының нұсқауымен ақша аудармаңыз.
- Белгісіз қосымшаларды орнатпаңыз және құрылғыңызға қашықтан қол жеткізуге рұқсат бермеңіз.
- Әңгімелесуші қысым көрсетіп, асықтырса, қоңырауды аяқтаңыз.
- Ақпаратты банктің ресми байланыс арналары арқылы өзіңіз тексеріңіз.
- Құпия деректерді айтып қойған болсаңыз, мүмкіндігінше тезірек банкке хабарласыңыз.
Клиенттің аты-жөнін немесе шотындағы операциялар туралы кейбір мәліметтерді білу қоңырау шалушының банк өкілі екенін білдірмейді. Қаржылық қауіпсіздікті сақтау үшін бейтаныс адамның нұсқауымен ақша аудармау, құпия деректерді бермеу және кез келген күмәнді ақпаратты ресми арналар арқылы тексеру қажет.
Дереккөз: Finratings.
Автор: Данияр Ахметов.
