Қазақстанда өткен апта маңызды саяси оқиғамен ұштасып өтті. Елде жаңа Конституция жобасына байланысты республикалық референдум ұйымдастырылып, осы үдеріс барысында цифрлық сервистердің қоғамдық өмірдегі рөлі айқын көрінді. Технологиялар бүгінде тек бизнес пен күнделікті тұрмыстық міндеттерді шешудің құралы ғана емес, мемлекеттік процестерді ұйымдастырудың да маңызды тетігіне айналып келеді.
Сол шешімдердің бірі – азаматтарға өз сайлау учаскесін жедел табуға мүмкіндік беретін жаңа онлайн сервис. Учаскенің нөмірі мен мекенжайын ЖСН арқылы gov.kz электрондық үкімет порталынан, сондай-ақ referendum2026.gov.kz және referendum.gov.kz сайттарынан білуге болады. Жеке нөмірді енгізу жеткілікті, жүйе дауыс беру орны туралы толық мәлімет береді. Ірі қалаларда қосымша түрде call-орталықтар мен Telegram-боттар жұмыс істеп, тұрғындарға деректерін нақтылауға және сайлаушылар тізімінде бар-жоғын тексеруге мүмкіндік жасалды. Ел бойынша референдум өткізу үшін 10 мыңнан астам учаске дайындалды.
Сонымен қатар іскерлік ортада мобильді аударымдарға қатысты жағдай қызу талқыланып жатыр. Мәжіліс депутаты Азат Перуашевтің айтуынша, базарлар мен шағын сауда орындарындағы сатушылардың бір бөлігі бұл төлем тәсілінен біртіндеп бас тарта бастаған. Бұған фискалдық бақылаудың күшеюі әсер етіп, кәсіпкерлерді терминалдарға көшуге немесе қолма-қол есеп айырысуға қайта оралуға итермелеп отыр. Дегенмен сарапшылар мобильді аударымдардан толықтай бас тарту екіталай екенін айтады. Финтех қызметтері күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналды, сондықтан нарық жаңа цифрлық төлем форматтарын іздеуді жалғастырады.
Қазақстанда қаржылық әдеттердің өзгерісі талқыланып жатқан тұста, әлемдік технологиялық нарықта да маңызды үдерістер жүріп жатыр. Toyota құрылымына кіретін Denso компаниясы жартылай өткізгіш өндіруші Rohm компаниясын сатып алу жөнінде келіссөз жүргізуде. Ықтимал мәміле шамамен 8,5 миллиард доллар көлемінде бағаланып отыр. Оның басты мақсаты – Жапонияда қуаттық жартылай өткізгіштер нарығында бәсекеге қабілетті ірі ойыншы қалыптастыру. Мұндай чиптер электромобильдерде энергияны басқару және көліктің электрондық жүйелерінің жұмысын қамтамасыз ету үшін қолданылады, сондықтан оларға деген сұраныс қарқынды өсуде. Қазіргі таңда жапон нарығы бытыраңқы күйде, ал ықтимал бірігу жергілікті компанияларға, әсіресе қарқынды дамып келе жатқан қытайлық өндірушілермен, оның ішінде BYD компаниясымен тиімді бәсекелесуге мүмкіндік бермек.
Электромобильдер мен гибридті технологиялар тақырыбы да назардан тыс қалған жоқ. Қазақстандықтар гибридті көліктерді жиі таңдай бастады, өйткені қала ішінде оларды көбіне электр қуатымен жүргізуге болады. Алайда мұндай пайдалану режимі бензин қозғалтқышына белгілі бір тәуекелдер тудыруы мүмкін. Автосарапшы Алексей Степанцовтың түсіндіруінше, қозғалтқыш сирек қолданылған жағдайда толық қызбайды, ал бактағы жанармай уақыт өте келе қасиетін жоғалтып, шөгінділер түзуі ықтимал. Бұл жанармай жүйесінің жұмысына әсер етіп, шығынды арттыруы мүмкін. Мұндай жағдайлардың алдын алу үшін маман қозғалтқышты мезгіл-мезгіл ұзақ уақыт жұмыс істетуді, мысалы 20–30 минуттық жол жүруді ұсынады.
Осы уақытта электроника нарығы жаңа мәселеге тап болды. Жасанды интеллект индустриясы тарапынан сұраныстың күрт артуына байланысты DDR5 жедел жады стандартына тапшылық байқалуда. Galileo киберқауіпсіздік тобы жүргізген зерттеу нәтижелері көрсеткендей, мұндай модульдер сатылатын интернет-дүкендердегі беттерге боттар шынайы сатып алушыларға қарағанда алты есе жиі кіреді. Бір ғана науқан барысында мамандар 10 миллионнан астам күмәнді сұранысты бұғаттаған. Боттар шамамен әр 6,5 секунд сайын өнімнің бар-жоғын тексеріп, пайда болған тауарды дереу сатып алып отырады. Соның салдарынан қарапайым тұтынушылар үшін бұл өнімді ұсынылған бағада алу барған сайын қиындай түсуде.
Сонымен қатар адам мен технология арасындағы шекара мәселесі де қызу талқыланып жатыр. АҚШ-тың Вашингтон штатында жұмыс берушілердің қызметкерлерге микрочип имплантациясын талап етуіне тыйым салатын №2303 заң жобасы қаралуда. Құжат Өкілдер палатасында қабылданып, қазіргі уақытта Сенаттың қарауына жіберілген. Мұндай бастама кездейсоқ емес. Осындай технологиялар тәжірибеде қолданылып та үлгерген. Мысалы, британдық BioTeq компаниясы қызметкерлерге ғимараттар мен жабдықтарға қол жеткізу үшін шамамен 150 чип орнатылғанын мәлімдеген. Осыған байланысты билік органдары мұндай тәжірибелердің міндетті талапқа айналуына жол бермеу үшін алдын ала шектеулер енгізіп, жұмыс берушілерге айыппұл салу шараларын қарастырып отыр.
Аптадағы маңызды жаңалықтармен қатар, шығармашылық сипаттағы қызықты оқиға да өтті. Алматыда Xiaomi компаниясы Leica брендімен бірлесіп ұйымдастырған Master of Night жобасы өтті. Іс-шара аясында танымал фотограф Дмитрий Доценко мобильді фотография бойынша шеберлік сабағын өткізіп, заманауи смартфондардың көмегімен қаланың таныс көріністерін жаңа қырынан қалай түсіруге болатынын көрсетті. Қатысушылар Xiaomi 17 флагмандық сериясын сынап көріп, түнгі түсірілім бойынша тәжірибе жинақтады.
Әсіресе Leica камера жүйесімен жабдықталған Xiaomi 17 Ultra үлгісі көпшіліктің қызығушылығын тудырды. Шеберлік сабағына қатысушылардың айтуынша, қазіргі смартфондар бұрын тек кәсіби техникаға ғана тән болған сападағы суреттер түсіруге қабілетті. Мобильді камералардың дамуы нәтижесінде әуесқой және кәсіби фотография арасындағы шекара біртіндеп жойылып келеді.
Жалпы алғанда, өткен апта технологиялардың өмірдің түрлі саласына тереңдеп еніп жатқанын тағы бір мәрте көрсетті. Цифрлық сервистер мемлекеттік үдерістерді ұйымдастыруға көмектессе, финтех төлем тәсілдерін өзгертіп жатыр, ал жаңа құрылғылар шығармашылыққа тың мүмкіндік ашады. Алдағы жаңалықтарды жіберіп алмаңыз. Алда заманауи цифрлық шындықтың қалай қалыптасып жатқанын тереңірек түсінуге мүмкіндік беретін талай маңызды оқиға бар.
