Далянь технологиялық университетінің зерттеушілері ғарыш аппараттарын орбитадағы қоқыспен соқтығысудан қорғауға арналған жеңіл биомиметикалық метақұрылым әзірледі. Ғалымдар бұл шешімді табиғаттағы құрылымдарға ұқсатып жасаған. Әзірге жоба тәжірибелік деңгейде тұр. Сондықтан мұндай қорғанысты спутниктерге бірден орнатып, ғарышқа ұшыру мүмкін емес. Ол үшін ғарыш аппараттарын жобалау мен орбитаға шығару тәсілдерінің өзіне өзгеріс енгізу қажет.
Дегенмен мұндай технологияға деген қажеттілік артып келеді. Себебі Жерге жақын орбитада әртүрлі мақсатқа арналған спутниктер санын көбейтуге ұмтылған мемлекеттер қатары жыл сайын артып жатыр.
Ғарыштағы қоқыс мәселесінің әзірге оңай шешімі жоқ. Оның үстіне жағдайдың одан әрі күрделене түсуі мүмкін екені байқалады. Starlink, «Рассвет», Qianfan, IRIS, Reliance Jio, Rakuten және басқа да шағын байланыс спутниктері әскери мақсатта да пайдаланылатындықтан, олар ықтимал нысанаға айналады. Олардың қашан және қалай жойылатыны бөлек мәселе. Алайда мұндай жағдайлардың көбеюі ғарыштағы қоқыс көлемін бірнеше есе арттыруы мүмкін. Әсіресе қоқыс Жерге жақын орбиталарда көбейсе, кез келген жүкті ғарышқа шығарудың өзі күрделі міндетке айналады.
Соған қарамастан, жағдайдың бір ерекшелігі бар. Ғарышта ұшып жүрген нысандардың басым бөлігі салыстырмалы түрде шағын. Олар өте жоғары жылдамдықпен қозғалатындықтан, соқтығысқан кезде орасан зор кинетикалық энергия бөледі. Бірақ олардың физикалық массасы аз болғандықтан, кез келген нысанды толықтай қиратып жіберетіндей әсерге ие бола бермейді. Сондықтан әзірге ғарыштық сауыт жасау идеясының өзін тиімді шешімдердің бірі ретінде қарастыруға болады.
Мұндағы басты мәселе оның салмағында. Қорғаныс қабаты неғұрлым ауыр болса, ғарыш аппаратына жүктелетін салмақ та соғұрлым артады. Бұл өз кезегінде пайдалы жүктің көлемін азайтады. Сондықтан зерттеушілердің алдында тұрған негізгі міндеттердің бірі соққының аса жоғары қуатына төтеп бере алатын әрі барынша жеңіл қорғаныс құрылымын жасау болып отыр. Жер жағдайында мұндай талап аса маңызды емес, өйткені мұнда сауыт мүлде басқа сипаттағы әсерлерден қорғауға есептеледі.
Қытайлық инженерлер бұл жолы табиғаттағы құрылымдарға назар аударған. Олар 3D-принтер арқылы жұмыртқа пішініндегі микрокұрылымдар жасап, екі алюминий пластинаның арасына тігінен орналастырған. Құрылымдардың іші және олардың арасындағы бүкіл кеңістік кәдімгі сумен толтырылған. Осындай құрылыс соққы энергиясын өте тиімді таратып, қорғаныс қабатының өзін барынша аз деформациялауға мүмкіндік береді.
Зерттеу нәтижесінде мұндай тосқауылға соғылған нысанның жылдамдығы 65 пайызға дейін төмендеген. Ғалымдардың пікірінше, бұл көрсеткішті одан әрі жақсартуға мүмкіндік бар.
Тағы бір маңызды артықшылығы алюминийден жасалған «жұмыртқалардың» құрылымына байланысты. Соққы кезінде олар бірнеше бөлікке бөлініп кетпейді. Демек, қорғаныс қабатының өзі жаңа сынықтар тудырмайды және орбитадағы ғарыш қоқысының көлемін арттырмайды.
Дереккөз: EurekAlert
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
