STEM саласындағы мамандардың үштен бірінен көбі шетелден жұмыс ұсынысын алатыны SThree компаниясының жүргізген сауалнамасында анықталды. Оларға жоғары жалақы мен өмір сүру жағдайларының тиімділігі басты мотивация болып отыр. Технологиялық компаниялар бәсекелестерінен озып шығу мақсатында таланттарды бір-бірінен белсенді түрде тартып жатыр.
Үкіметтер де STEM (ғылым, технология, инженерия, математика) бағыттарына инвестиция салып, әлемдік біліктіліктер үшін бәсекеге қатысып отыр, делінген SThree компаниясының жаңа есебінде.
Сауалнамаға қатысқан STEM мамандарының 35%-іне өткен жылы бәсекелес компаниялар шетелде жұмыс істеу ұсынысын жасаған.
«STEM саласындағы жетекші елдер экономиканы дамыту үшін ғалымдар, инженерлер, жаңашылдар мен технологтарды қолдайды. Бұл жоғары білікті техникалық мамандардың миграциясына әкеледі — олар дамыған STEM экономикасындағы вакансияларға тартылады», — дейді SThree компаниясының бас директоры Тимо Лене.
STEM саласындағы мамандардың бәсекеге қабілеттілігін зерттеген есеп алты ірі елді қамтиды: АҚШ, Жапония, Ұлыбритания, Германия, Нидерланды және Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ).
Бұл алты ел әлемдегі ғылыми-зерттеу және патенттік шығыстардың жартысына жуық бөлігін қамтамасыз етеді, бұл олардың STEM саласындағы рөлін айқындайды. Сауалнамаға 5 391 адам қатысып, 2025 жылдың шілде және тамыз айларында өткізілген.
Саудадағы жұмыс ұсыныстары елге қарай әртүрлі. БАӘ мен Жапония бұл көрсеткіш бойынша екі қарама-қарсы шекте орналасқан — сәйкесінше 56% және 5%. Үш еуропалық ел орташа көрсеткішке — 35%-ға жуық. Нидерландыда бұл көрсеткіш ең жоғары — 44%, Германияда — 37%. Соңғы 12 айда Ұлыбританияда 31% STEM мамандарына шетелдік жұмыс ұсынылған.
Есепте ғалымдар, инженерлер мен технологтар үшін қатты бәсекені халықаралық сауда мен өнеркәсіп саясатындағы қорғаушы шаралардың өсуі күшейтетіндігі көрсетілген. Бұл мемлекеттердің технологияларға ауқымды инвестиция жасауына түрткі болады.
Әр бесінші маман 2026 жылы шетелге көшуді жоспарлап отыр
Сауалнамаға сәйкес, STEM саласындағы мамандардың 19%-ы алдағы 12 ай ішінде шетелге көшуді жоспарлап отыр немесе көшу процесінде. Нидерланды — 30%, БАӘ — 34%. Германия — 22%, Ұлыбритания — 13%.
«STEM мамандары тек жалақы үшін емес, өмір сапасы, мансапты дамыту және теңгерімді өмір сүру үшін көшеді. Бәсекелестік енді тек жалақыда ғана емес, адамдар өз болашағын қалай құра алатынын көрсету жағдайында анықталады», — дейді Лене.
Шетелге жұмыс үшін көшуді жоспарлаған немесе басталғандардың жартысынан көбі (57%) жаңа лауазымға ұсыныс қабылдаған. Бұл дегеніміз, алдағы 12 айда әлемдегі STEM кадрларының 11%-ы шетелге көшуі мүмкін. Бұл кезең негізінен 2026 жылды қамтиды.
Неліктен мамандар шетелге кетуді ойлайды?
STEM мамандарының шетелге кету шешіміне кәсіби мақсаттар, өмір салты және экономикалық қысым әсер етеді. Көшуді жоспарлағандар үшін басты екі фактор — өмір сапасы мен жоғары жалақы.
Сауалнама қатысушыларының үштен бірі (32%) «өмір сапасын жақсарту» үшін көшуді себеп етеді; Ұлыбританияда бұл көрсеткіш 44%-ға жетеді, яғни ұсынылған өмір салтына қанағаттанбау байқалады.
Әлемдік деңгейде қаржылық ынталандыру әлі де күшті фактор болып, әр үшінші маманға (31%) әсер етеді. БАӘ (39%) мен Ұлыбритания (38%) бұл тұрғыда көшбасшылар.
Жұмыс пен жеке өмір арасындағы теңгерім үшін көшу — үшінші маңызды фактор, Ұлыбританияда бұл көрсеткіш 33%.
Есеп бойынша миграция ағындары қиылысады: БАӘ-тен шыққан таланттар көбіне Еуропаға, Ұлыбританияға және Солтүстік Америкаға барады, ал Ұлыбританиядағы STEM мамандары Еуропа, Австралия және АҚШ-қа қарайды. АҚШ-тағы қызметкерлер көбіне Еуропа, Ұлыбритания және Канадаға бағыт алады.
Германияда STEM саласындағы басшылардың 39%-ы соңғы жылы таланттардың шетелге кеткенін байқаған. Үш негізгі бағыт — АҚШ, Швейцария және Канада.
АҚШ-қа көшетіндердің басты себептері — жоғары жалақы мен кең мансаптық және зерттеу мүмкіндіктері, әсіресе IT және технология саласында.
Швейцарияны таңдағандарға — жоғары жалақы мен фармацевтикалық технология саласының дамуы басты фактор.
Канадаға кететіндерге — өмір сапасы, қолайлы иммиграциялық саясат және дамыған технологиялық хабтар тартымды.
Euronews
«Қорытынды — бұл бір жақты миға көшпей, ғаламдық тәжірибе алмасу», — деп түйіндеді есеп.
Редакция тарапынан
Тамырлы сұрақ туындайды — Қазақстандағы мамандардың шетелге кету жағдайы қалай дамып жатыр? Жас мамандардың басты мотиві қандай? Қауіпті үрдісті тоқтату үшін алдағы уақытта не істеу қажет? Осы тақырып бойынша порталымызда толық талдау жариялаймыз.
