Технологиялық компаниялар әлем мектептерінде жасанды интеллект қолдануды кеңейтуде. Сальвадор, Қазақстан, БАӘ және АҚШ-та миллиондаған оқушы мен мұғалім білім беру чат-боттарына қол жеткізді. Дегенмен, балалардың құқықтарын қорғау ұйымдары мен сарапшылар бұл тәсілді сынға алып, оның оқушылардың сын тұрғысынан ойлау қабілетіне кері әсер етуі мүмкін екенін ескертуде.
2025 жылғы желтоқсанда xAI компаниясы Сальвадормен серіктестік құрып, Grok чат-ботын 5 000-нан астам мемлекеттік мектепке енгізуді бастады. Жобада бір миллионнан астам оқушы қамтылған. Бұған дейін Microsoft БАӘ-де 250 000 оқушы мен мұғалімге жасанды интеллектпен жұмыс істеу бағдарламасын ұсынып, OpenAI Қазақстандағы 165 000 педагогқа ChatGPT Edu арқылы қолжетімділік берген.
АҚШ-та Майами-Дейд және Бровард мектеп округтері Google-дың Gemini чат-ботын қолдануды бастады. Жобада 100 000 жоғары сынып оқушысы Gemini for Education бағдарламасымен танысып, 18 000 мұғалім Google Generative AI for Educators курсын өтіп, Gemini Academy сертификатын алады.
Кейбір елдер мектептерде жасанды интеллект қолдануды реттейтін ұлттық стратегияларды әзірледі. Мысалы, Эстонияда «AI Leap 2025» бағдарламасы аясында 20 000 жоғары сынып оқушысы мен 3 000 мұғалім білім беру тапсырмаларына арналған ChatGPT және Google Gemini арнайы нұсқаларын қолданады. Бағдарламалар оқушыларды тек дайын жауап алуға емес, тапсырмаларды кезең-кезеңімен шешуге үйретеді, бұл жасанды интеллект сауаттылығын қалыптастыруда маңызды. Исландия да Anthropic компаниясының Claude моделін мұғалімдер үшін пилоттық бағдарламада енгізді.
Ресейде 2030 жылға дейін мектеп оқушылары мен мұғалімдерін қолдайтын ұлттық жасанды интеллект жүйесін құру жоспарланып отыр, бірақ жоба әзірге идеялық деңгейде қалыптасқан.
Зерттеулер көрсеткендей, жасанды интеллектке тым тәуелділік оқушылардың сын тұрғысынан ойлау қабілетін төмендетуі мүмкін. Microsoft пен Карнеги-Меллон университетінің зерттеулері ИИ-дан алынған жауаптарды қолданушылар жиі сыни тұрғыдан ойламайтынын көрсетті.
Бұл тәуекелдерді ескере отырып, жасанды интеллект жасаушылары жаңа шешімдер ұсына бастады. Биыл OpenAI ChatGPT-де «оқыту режимі» енгізіліп, студенттердің сыни ойлау қабілетін дамытуға мүмкіндік беретін функция қосылды. Бұл режимде жасанды интеллект дайын жауап берудің орнына пайдаланушыны тапсырманы кезең-кезеңімен шешуге бағыттап, материалды тереңірек түсінуге көмектеседі. Осылайша оқушылар ақпаратты ой елегінен өткізіп, ойланбастан көшіріп алмауға үйренеді.
