Қазақстан Республикасында құрылыс жобаларын сараптау үдерісін жетілдіру мақсатында жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын қолдану жобасы қолға алынуда. Пилоттық енгізу 2026 жылдың бірінші тоқсанында Бірыңғай құрылыс порталында жүзеге асырылмақ, деп хабарлайды Digital Business ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметіне сүйене отырып. Бұл бастама құрылыс саласындағы жобаларды автоматтандырылған түрде бағалау мен тексеруді жетілдіру бағытындағы жүйелі қадам болып табылады.
Пилоттық кезеңде ЖИ технологиялары Бірыңғай құрылыс порталы (Qportal.kz) аясында кешенді ведомстводан тыс сараптаманы қолдау үшін енгізіледі. Алғашқы кезеңде жасанды интеллекттің негізгі функциялары:
бастапқы құжаттаманың толықтығын автоматты түрде тексеру;
құрылыс салушылар жүктейтін рұқсат құжаттарын талдау.
Одан әрі кезеңде ЖИ қолдану ауқымы кеңейтіліп, келесі міндеттерді атқаруға мүмкіндік беріледі:
сметалық есептердің дұрыстығын және дәлдігін тексеру;
жобалық шешімдердің қолданыстағы құрылыс нормаларына сәйкестігін бағалау.
Бұл функционал құрылыс жобаларын сапалы әрі тиімді сараптауға ықпал ететіні күтілуде.
Бірыңғай құрылыс порталы 2026 жылдың басынан бастап Қазақстанда «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істей бастады. Портал мемлекеттік және салалық қызметтерді интеграциялай отырып, құрылыс саласының барлық кезеңінде қолданылатын ақпараттық экожүйе ретінде қызмет атқарады.
Портал арқылы келесі мүмкіндіктер қамтамасыз етіледі:
бастапқы және рұқсат құжаттарын алу (пилоттық режимде);
инженерлік ізденістер жүргізу және жобалар әзірлеу;
кешенді ведомстводан тыс және қала құрылысы сараптамасын өткізу;
жобалар мен аттестаттаудың ашық тізіліміне қол жеткізу;
құрылыс компаниялары мен мамандарды аккредитациялау және лицензиялау;
геопортал және үлестік құрылыс порталымен жұмыс;
нысандарды пайдалануға қабылдау (пилоттық режимде);
мемлекеттік құрылыс жобалары банкінің қызметін пайдалану.
BIM-модуль және ғимараттардың цифрлық үлгілері
Портал шеңберінде BIM-модульді қолдану қарастырылған. Бұл — ғимараттардың ақпараттық модельдерімен жұмыс істеуге арналған цифрлық құрал. Модуль үш өлшемді (3D) үлгілерді техникалық мәліметтерімен бірге көруге мүмкіндік береді. Мұндай цифрлық шешімдер жобалардың визуализациясын жетілдіріп, құрылыс процесінің ашықтығын қамтамасыз етеді.
Алия Рахимова
