Қарағанды қаласындағы «Мұрагер» мектебінің жоғары сынып оқушылары техногендік және өндірістік қауіп аймақтарында қолдануға арналған интеллектуалды іздеу-құтқару роботын құрастырды. Жаңа буын құрылғысы шахталарда, түтін басқан жабық кеңістіктерде және опырылу салдарынан пайда болған үйінділер астында тиімді жұмыс істеуге бейімделген. Ең маңызды ерекшелігі – роботтың жұмыс істеуі үшін спутниктік навигация немесе GPS жүйесі қажет емес.
A.C.T.I.V.E деп аталған бұл жоба қазіргі робот техникасындағы өзекті мәселелердің бірі – күрделі ортада бағдарлау міндетін жаңа тәсіл арқылы шешуді көздейді. Жүйе Local Pathing деп аталатын есептеу архитектурасына негізделген. Аталған әдіс қысқа қашықтықтағы қозғалысты нақты әрі тиімді жоспарлауға мүмкіндік беріп, сыртқы сигналдарға тәуелділікті азайтады.
Жобаның ғылыми-тәжірибелік мәні оның автономдылық деңгейінен айқын көрінеді. Робот кеңістікті өз бетінше талдап, кедергілерді айналып өтіп, қозғалыс бағытын дербес анықтай алады. Бұл қасиет оны спутниктік сигнал жетпейтін аймақтарда, атап айтқанда шахталарда, өндірістік кешендердің ішкі бөліктерінде және төтенше жағдай орын алған ғимараттарда пайдалануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар құрылғының модульдік құрылымы оны әртүрлі өндірістік және құтқару міндеттеріне икемдеуге жағдай жасайды.
Жобаны әзірлеуге Санжар Сәрсембаев, Тарғын Файзулла және Арнұр Тоғамбаев қатысқан. Зерттеу жұмыстары өткен жылы басталып, осы уақыт аралығында команда бірнеше техникалық конфигурацияны сынақтан өткізіп, алгоритмдік жүйені жетілдіріп, толыққанды жұмыс істейтін платформа құрастыруға қол жеткізген.
Жобаның нәтижелері халықаралық деңгейде де жоғары бағаланды. Infomatrix Asia 2026 олимпиадасында A.C.T.I.V.E жобасы Hardware Control бағыты бойынша бірінші орынды иеленіп, жас әзірлеушілердің ғылыми әлеуетін дәлелдеді.
Жетістік иелерінің бірі Санжар Сәрсембаев Алматы энергетика және байланыс университетінің білім грантын жеңіп алды. Ол бұл мүмкіндікті кәсіби дамудың маңызды кезеңі ретінде бағалап, алдағы уақытта робот техникасы мен ақпараттық технологиялар саласында терең білім алуды жоспарлап отыр. Оның айтуынша, болашақта автономды жүйелерді жетілдірумен және роботтандырылған шешімдерді әзірлеумен айналысу негізгі мақсатына айналмақ.
Жас зерттеушілер тобы қол жеткізген нәтижемен шектелмей, жобаны әрі қарай дамытуға ниетті. Олар әзірленген роботты тек тәжірибелік үлгі ретінде ғана емес, нақты өндірістік және төтенше жағдайларда қолданылатын тиімді құрал деңгейіне жеткізуді мақсат етеді. Бұл бастама Қазақстандағы робот техникасы саласының дамуына серпін беретін маңызды қадамдардың бірі ретінде бағалануы мүмкін.
