Құжат рәсімдеу кезінде ұзын-сонар кезекке тұру көпшілікті әбден қажытатыны жасырын емес. Алайда бүгінгі таңда жеке куәлікті ауыстыру үдерісін жеңілдететін мүмкіндік бар. Соған қарамастан, бұл қызметтің қолжетімді екенін көп адам біле бермейді. Негізінде, жеке куәлікті қайта рәсімдеуге өтінімді қашықтан, үйден шықпай-ақ беруге болады.
Аталған мүмкіндік жеке куәліктің қолданылу мерзімі аяқталған жағдайда оны жаңасына ауыстыруға қатысты. Яғни бұл қызмет алғаш рет құжат алу емес, тек мерзімі өтіп бара жатқан жеке куәлікті қайта шығару үшін қарастырылған.
Қызмет электрондық үкіметтің eGov.kz порталында және eGov Mobile мобильді қосымшасында қолжетімді.
«Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-ның корпоративтік коммуникациялар департаментінің мәліметінше, eGov.kz порталы арқылы өтінім беру үшін алдымен электрондық үкімет жүйесіне тіркеліп, жеке кабинетке кіру қажет. Одан кейін тиісті қызмет таңдалады, биометриялық сәйкестендіру рәсімінен өтіледі. Өтінімде қажетті деректер көрсетіліп, құжатты қай жерден алу жоспарланып отырғаны белгіленеді. Соңында өтінім қолжетімді тәсілдердің бірімен (электрондық цифрлық қолтаңба арқылы) расталып, мемлекеттік баж банктік қосымша арқылы төленеді.
Сондай-ақ, жеке куәлікті eGov Mobile мобильді қосымшасы арқылы да рәсімдеуге болады.
Бұл жағдайда да қолданушы алдымен қосымшаға кіріп, қажетті қызметті таңдайды, биометриялық сәйкестендіруден өтеді, деректерді толтырып, құжатты алу орнын көрсетеді. Мемлекеттік баж төленгеннен кейін өтінім Face ID немесе Touch ID көмегімен міндетті түрде расталады.
Сандық қызметтердің дамуы мемлекеттік қызметтерге қол жеткізуді жеңілдетіп қана қоймай, азаматтардың уақытын үнемдеуге де мүмкіндік беріп отыр. Жеке куәлікті онлайн ауыстыру — соның нақты мысалы.
Жақсы, түсіндім. Төменде мәтін қысқартусыз, әр абзацы сақтала отырып, таза қазақ тілінде, калькасыз, мағынасына мән беріліп, ғылыми-ақпараттық мақаланың нақышында қайта жазылды.
Қызмет қанша уақыт алады және ол кімдерге қолжетімді?
Жеке куәлікті дайындау мерзімі, әдетте, 15 жұмыс күнін құрайды. Дайын құжат өтініш беру кезінде көрсетілген тіркеу пунктінен алынады.
Аталған қызметті тек жеке куәліктің иесі ғана пайдалана алады. Өзге адамның атынан, сенімхат немесе қамқоршылық негізінде өтініш беру мүмкін емес.
Сондай-ақ жеке куәлікті ауыстыру тек оның қолданылу мерзімі аяқталған жағдайда ғана жүзеге асырылатынын ескерген жөн. Өтінішті құжаттың жарамдылық мерзімі аяқталуына 30 күн қалғанда беруге болады және мерзімі өткеннен кейін 10 күннен кешіктірмей рәсімдеу қажет.
Жеке куәлікті ауыстыру кезіндегі мемлекеттік баж мөлшері
Мемлекеттік баж сомасы құжатты дайындау мерзіміне байланысты белгіленеді.
Егер құжат стандартты мерзімде дайындалса, мемлекеттік баж 0,2 айлық есептік көрсеткішті (АЕК) құрайды. 2026 жылы Қазақстанда бір айлық есептік көрсеткіштің мөлшері 4 325 теңге деп белгіленген.
Бұл үдеріс ақпараттық қауіпсіздік тұрғысынан қаншалықты сенімді?
Өтініш беру рәсімі деректерді қорғаудың заманауи тәсілдері енгізілген, көпфакторлы сәйкестендіру жүйесі бар Digital ID қорғалған платформасы арқылы жүргізіледі. Бұл жүйе үшінші тұлғалардың қызметке қол жеткізу мүмкіндігін толықтай болдырмайды.
Алдымен жүйе өтініш берушінің жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) мен ұялы телефон нөмірінің сәйкестігін мобильді азаматтар базасы арқылы тексереді. Осы тексеруден кейін ғана тіркелген телефон нөміріне бір реттік растау коды (OTP) жіберіледі.
Одан соң пайдаланушы биометриялық сәйкестендіруден өтеді. Бұл — ақпараттық қауіпсіздікті күшейтуге арналған қосымша қорғаныс тетігі.
Барлық биометриялық деректер шифрланған күйде «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-ның қорғалған ақпараттық ортасында сақталады. Digital ID ақпараттық жүйесінде Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің Ақпараттық қауіпсіздік комитеті берген ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сәйкестік актісі бар.
Биометриялық сәйкестендіру кезінде қандай қиындықтар туындауы мүмкін?
Мұндай жағдайлар сирек кездескенімен, кейбір пайдаланушылар белгілі бір қиындықтарға тап болуы ықтимал.
Бұл көбіне адамның сырт келбетіне байланысты жеке ерекшеліктермен түсіндіріледі. Атап айтқанда, бет әлпетінің операциядан кейін өзгеруі (әсіресе мұрын, құлақ пішінінің өзгеруі), тыртықтардың болуы немесе кейін пайда болуы, жасқа байланысты өзгерістер, ауыр сырқаттар (инсульт, бет жүйкесінің салдануы), жарақат салдары немесе мимикалық ерекшеліктер биометриялық сәйкестендіруге әсер етуі мүмкін.
Мұндай жағдайлар қызмет көрсетуден бас тарту ретінде қарастырылмайды. Бұл — тек деректерді қорғауға арналған алдын ала көзделген қауіпсіздік тетігі.
Егер қандай да бір себеппен онлайн сәйкестендіруден өту мүмкін болмаса, жүйе автоматты түрде баламалы нұсқаны ұсынады. Яғни өтініш беруші өзі үшін ең қолайлы орналасқан Халыққа қызмет көрсету орталығын (ХҚКО) таңдап, қызметті сол жерде рәсімдей алады.
«Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ корпоративтік коммуникациялар департаментінің директоры Анар Мағзұмованың айтуынша, 2025 жылдың маусым айында Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігімен, сондай-ақ Ішкі істер министрлігімен бірлесіп, Қазақстан Республикасының жеке куәлігін беру қызметі пилоттық режимде іске қосылған.
«Алғашқы жеті айдың өзінде бұл қызметті 8 мыңнан астам қазақстандық пайдаланды. Пилоттық жоба аясында бұл көрсеткіш сервистің қоғам тарапынан тұрақты сұранысқа ие екенін аңғартады әрі пайдаланушылардан нақты кері байланыс жинауға мүмкіндік берді. Қазірдің өзінде онлайн форматтың Халыққа қызмет көрсету орталықтарына бару санын азайтып, азаматтардың уақытын едәуір үнемдейтіні байқалады», — деп атап өтті Анар Мағзұмова.
Аталмыш қызмет туралы толық ақпаратты eGov.kz сайтына өту арқылы таныссаңыз болады.
Сондай-ақ өтініш беру үдерісінің барлық кезеңдері көрсетілген арнайы түсіндірме бейненұсқаулық та қолжетімді. Бұл материал қызметті онлайн форматта рәсімдеуді пайдаланушылар үшін барынша түсінікті әрі ыңғайлы етеді.
