Соңғы жылдары жасанды интеллект негізінде жасалатын бейнежазбалар ақпараттық кеңістікте кең тарала бастады. Әлеуметтік желілерде, жеке блогтарда, тіпті сауда алаңдарында да мұндай мазмұн жиі ұшырасады. Олардың басты ерекшелігі – шынайылық деңгейінің жоғары болуы. Бүгінде жасанды түрде құрастырылған бейнені нақты адамнан ажырату барған сайын күрделеніп келеді. Бұрын қолданылған қарапайым тексеру тәсілдері жаңа технологиялардың қарқынына төтеп бере алмай отыр.
Сарапшылардың пікірінше, мұның негізгі себебі – генеративті жүйелердің мүмкіндігінің айтарлықтай кеңеюі. Қазіргі нейрожелілер адам бейнесін ғана емес, оның бет қимылдарын, дауыс ырғағын, сөйлеу мәнерін және мінез-құлық ерекшеліктерін де дәл қайталай алады. Мұндай бейнелер нақты фотосуреттер мен бейнематериалдарға сүйене отырып жасалады. Жүйе осы деректерден белгілі бір мінез-құлық үлгілерін жинақтап, оларды жаңа бейнеге көшіреді. Нәтижесінде адамға өте ұқсас, бірақ шын мәнінде өмірде жоқ кейіпкер пайда болады.
Жасанды бейнелерді анықтауды қиындататын тағы бір фактор – оларды жасау үдерісінің күрделілігі. Бір ғана жүйе емес, бірнеше түрлі технология қатар қолданылады. Бірі адамның бет әлпетін жасаса, екіншісі дауысын, үшіншісі қозғалысын қалыптастырады. Осылайша әртүрлі бөліктер біріктіріліп, біртұтас бейне жасалады. Көп жағдайда мұндай бейне бірнеше адамның ұқсас белгілерін біріктіру арқылы құрастырылады. Бұл тәсіл шынайылық әсерін күшейтіп, жалғандықты аңғаруды одан әрі қиындатады.
Қазіргі таңда жасанды кейіпкерлер ақпараттық кеңістіктің толыққанды қатысушысына айналып отыр. Олар әлеуметтік желілерде парақша жүргізіп, аудитория жинайды, жарнамалық келісімдерге қатысады. Кейбірі ірі брендтермен жұмыс істеп, табыс тауып жүр. Мұндай жағдайларда пайдаланушылар олардың жасанды екенін аңғармай, сенім білдіруі мүмкін. Ал жарнама берушілер үшін кейіпкердің шынайы не жасанды болуы маңызды емес, бастысы – аудиторияның назарын аудару және белсенділік деңгейі.
Мамандар мұндай қауіптен қорғану үшін цифрлық сауаттылықты арттыру қажет екенін айтады. Ең алдымен, кез келген бейнеқоңырау немесе күмәнді байланыс кезінде сақтық таныту маңызды. Мысалы, тек жақын адамдарға белгілі құпия сөз қолдану немесе нақты адам ғана жауап бере алатын сұрақ қою тиімді тәсілдердің бірі саналады. Сондай-ақ әңгімелесушіден айналасындағы ортаны көрсетуін сұрау да күмәнді жағдайларды анықтауға көмектеседі.
Жалпы алғанда, жасанды бейнелердің дамуы ақпараттық қауіпсіздік мәселесін жаңа деңгейге көтеріп отыр. Бұл тек техникалық проблема емес, сонымен қатар қоғамдық сенімге әсер ететін күрделі құбылыс. Сондықтан мұндай технологияларды тану және олардан қорғана білу қазіргі заманның маңызды дағдыларының біріне айналып келеді.
Қосымша материалдар мен сараптамалық мақалаларды https://t.me/mobilaser арнасынан оқуға болады.
