Қазақстанның қызметтер саласындағы сыртқы саудасында тапшылық сақталып отыр: ел шетелдік жеткізушілерден сатып алатын қызмет көлемі шетелдік тұтынушыларға көрсететін қызмет көлемінен әлі де жоғары. 2025 жылдың қорытындысы бойынша халықаралық қызметтер экспорты 12,8 млрд АҚШ долларына жетіп, бір жылда 8%-ға өсті. Импорт көлемі де 8,1%-ға артып, 14 млрд АҚШ долларын құрады. Нәтижесінде сыртқы сауда тапшылығы 1,2 млрд АҚШ долларына жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 1,1 млрд доллар болған.
Қазақстан экспортының негізгі бөлігін әлі де көлік қызметтері құрайды. 2025 жылы оның көлемі 5,7 млрд АҚШ долларына жетіп, бір жыл ішінде 5,2%-ға өсті. Бұл қызметтер экспортының жалпы көлемінің 44,8%-ына тең. Оның басым бөлігі жүк тасымалына тиесілі болды: 4,5 млрд АҚШ доллары. Екінші орында сапарларға байланысты қызметтер тұр. Бұл санатқа шетел азаматтарының Қазақстан аумағында болған кезінде жұмсаған қаражаты кіреді. Оның көлемі 12,4%-ға өсіп, 2,9 млрд АҚШ долларына жетті. Бұл соманың басым бөлігі жеке сапарларға, соның ішінде туризмге, емделуге, білім алуға және туыстарына баруға жұмсалған қаражаттан құралды.
Ірі бағыттардың ішінде телекоммуникация, компьютер және ақпараттық қызметтер экспорты ең жоғары қарқынмен өсті. Бір жыл ішінде бұл бағыттағы экспорт 35,6%-ға артып, 1,4 млрд АҚШ долларына жетті. Көлік қызметтері мен сапарларға байланысты қызметтермен бірге аталған бағыт Қазақстанның қызметтер экспортынан түсетін жалпы кірістің 78%-ын қамтамасыз етті.
Бұл санаттағы экспорттың негізгі бөлігін компьютерлік қызметтер құрады. Оның экспорты 36%-ға өсіп, 1,1 млрд АҚШ долларына жетті. Осылайша, компьютерлік қызметтер экспорты алғаш рет 1 млрд АҚШ доллары межесінен асты. Оның ішінде 367,6 млн АҚШ доллары цифрлық активтерді өндіруге, яғни майнингке тиесілі. Бұл бағыттағы қызмет көлемі бір жылда 68,2%-ға өскен. Майнингті есептемегенде, компьютерлік қызметтер экспорты 775,1 млн АҚШ долларын құрады.
Компьютерлік қызметтер экспорты аумақтық тұрғыдан өте жоғары деңгейде шоғырланған. 2025 жылы Астанадан 1 млрд АҚШ долларына компьютерлік қызмет экспортталды. Бұл республика бойынша осы бағыттағы экспорттың 90,3%-ына тең. Бұған елордадағы технологиялық экожүйенің дамуы ықпал етуі мүмкін. Астанада Astana Hub негізінде стартаптар ортасы қалыптасып, жас технологиялық компаниялардың дамуына жағдай жасалып келеді. Сонымен қатар елордада Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығы іске қосылды. Жалпы ел көлемінде 100-ден астам жаңа жоғары технологиялық компания белсенді дамып келеді. Алматыда компьютерлік қызметтер экспорты 65,8 млн АҚШ долларын құрады. Екі мегаполис бірігіп, осы бағыттағы экспорттың 96,1%-ын қамтамасыз етті.
2026 жылғы 29 мамырда Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның технологиялардың таза экспорттаушысы мәртебесін бекіткенін және IT-қызметтер экспортының 1 млрд АҚШ долларынан асқанын мәлімдеді. Президент ендігі міндет ретінде осы нәтижені ауқымды деңгейге шығаруды атап, Astana Hub экожүйесін одан әрі дамытудың және Астанада Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығын іске қосудың маңызын айтты.
2025 жылы әлемдегі қызметтер экспортының жалпы көлемі 9,6 трлн АҚШ долларына жетті. Әлемдегі ең ірі қызмет экспорттаушысы бұрынғыдай АҚШ болды. Оның экспорты 1,2 трлн АҚШ долларын құрады. Одан кейін Ұлыбритания — 719,6 млрд АҚШ долларымен, Ирландия — 2024 жылдың қорытындысы бойынша 525,9 млрд доллармен, Германия — 518 млрд доллармен және Франция — 428,8 млрд доллармен орналасты.
Қазақстан 12,8 млрд АҚШ долларын құраған көрсеткішімен 180-нен астам ел мен аумақтың арасында 69-орынға ие болды. Қазақстанның әлемдік қызметтер экспортына қосқан үлесі шамамен 0,13%-ды құрады.
Еуразиялық экономикалық одақ пен Орталық Азия елдерінің арасында Қазақстаннан жоғары көрсеткіш тек Ресейде тіркелді: 46,3 млрд АҚШ доллары. Беларусьтің қызметтер экспорты 11,7 млрд АҚШ долларын, Өзбекстандікі 9,3 млрд долларды, Армениянікі 6,1 млрд долларды құрады. Қырғызстанның 2024 жылғы көрсеткіші 3,3 млрд АҚШ долларына жетсе, Тәжікстан 2025 жылы 200 млн АҚШ доллары көлемінде қызмет экспорттады. Түрікменстан бойынша дерек жоқ.
Дереккөз: ranking.kz
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
