Electra компаниясының гибридті-электрлік технологияларға маманданған америкалық авиациялық стартапы жаңа буын жолаушылар ұшағының концептін таныстырды. Жобаға American Airlines, Honeywell Aerospace және АҚШ-тың жетекші жоғары оқу орындары қатысуда. Әзірлеме NASA-ның Advanced Aircraft Concepts for Environmental Sustainability (AACES) 2050 бағдарламасы аясында жүзеге асырылып жатыр. Бұл бағдарлама ХХІ ғасырдың ортасына қарай азаматтық авиацияның экологиялық жүктемесін түбегейлі азайтуды көздейді.
Жобаның негізінде екі негізгі технологиялық тұжырым жатыр. Біріншісі — кеңфюзеляжды «қос көпіршік» (double-bubble) архитектурасы. Бұл аэродинамикалық пішін көтергіштік тиімділікті бір мезгілде арттырып, фюзеляждың ішкі пайдалы көлемін едәуір кеңейтуге мүмкіндік береді. Сыртқы өлшемдері тарфюзеляжды лайнерлермен шамалас болғанымен, ішкі кеңістігі анағұрлым қолайлы болып келеді. Екі өткел қарастырылған кең салон жолаушылардың қозғалысын жеңілдетіп, ұшаққа отырғызу мен түсіру үдерісін жылдамдатады әрі жалпы жайлылық деңгейін арттырады.
Екінші технология — шекаралық қабатты сіңіру жүйесі (Boundary Layer Ingestion, BLI). Бұл тәсілде қанат астына орнатылған екі дәстүрлі турбовентиляторлы қозғалтқыш тек тарту күшін қамтамасыз етіп қана қоймайды, сонымен бірге құйрық бөлігіндегі қосымша электр желдеткіштерді де энергиямен қоректендіреді. Аталған желдеткіштер фюзеляж бетімен баяулай ағатын ауа қабатын өзіне тартып, оны қайтадан үдетіп отырады. Соның нәтижесінде әуе кемесінің айналасындағы ауа ағыны тұрақтанып, аэродинамикалық кедергі айтарлықтай төмендейді.
Electra компаниясының бағалауынша, BLI технологиясын қолдану отын шығыны тиімділігін 2050 жылға қарай күтілетін салалық жақсартулардан бөлек тағы да шамамен 17%-ға арттыруы мүмкін.
Компания өкілдері жобаның басты қағидасы — мүлде жаңа инфрақұрылым құру емес, керісінше қазіргі авиациялық тасымал жүйесіне толық бейімделу екенін атап өтеді.
Ұшақ кәдімгі авиациялық керосинмен де, тұрақты авиациялық отынмен (SAF) де жұмыс істеуге қабілетті. Сонымен қатар ол әуежайлардың қолданыстағы инфрақұрылымымен толық үйлесімді.
Концептінің таныстырылымымен қатар Electra 11 техникалық құжаттан тұратын есептер мен модельдер жинағын жариялады. Бұған қоса, NASA-ның Aviary атты ашық платформасына негізделген электрлендірілген ұшу аппараттарын жобалауға арналған бағдарламалық құрал да ұсынылды.
Жобаға қатысушы консорциум құрамына American Airlines, Honeywell Aerospace, Lockheed Martin-ның Skunk Works бөлімшесі, Hinetics, сондай-ақ ғылыми-зерттеу орталықтары — Massachusetts Institute of Technology (MIT), University of Michigan және University of California, Irvine кіреді.
Dexter
Дереккөз: Interesting Engineering
Қосымша материалдар мен сараптамалық мақалаларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
