Ақтаудағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің 10-сынып оқушылары Расул Махсот пен Бекжан Аманжол небәрі 16 жаста. Соған қарамастан, олар RuhVR атты білім беру бағытындағы стартапты іске қосып үлгерген. Бұл жоба Қазақстан тарихын виртуалды көрме форматында ұсынуға негізделген. Мұнда оқушылар өткенді VR-көзілдірік арқылы көреді, ал смартфондағы AR-карталар арқылы қосымша ақпаратпен таныса алады.
Жас әзірлеушілердің жетістіктері де аз емес. Олар Infomatrix Asia 2026 халықаралық байқауында 52 команда арасынан күміс жүлдеге ие болған. Сонымен қатар Республикалық ғылыми жобалар конкурсында қола жүлде алып, Idea Battle байқауында жеңіске жеткен және Mangystau Hub ұйымынан 500 000 теңге көлемінде грант иеленген. Жоба бірнеше мектепте сынақтан өтіп, қатысқан оқушылардың 70 пайызы тарих пәніне қызығушылығы артқанын атап өткен. Расул мен Бекжан Digital Business басылымына берген сұхбатында жобаның қалай жүзеге асқанын және алдағы жоспарларын баяндады.
Жоба авторлары дәстүрлі оқыту тәсілдері – оқулық пен конспектке негізделген формат – бүгінгі TikTok пен мобильді ойындармен бәсекеге түсе алмай отырғанын байқаған. Осыған жауап ретінде олар иммерсивті оқыту технологияларын таңдаған.
RuhVR – Қазақстан тарихының әр кезеңін қамтитын виртуалды музей. Онда тас, қола және темір дәуірлері, Ұлы Жібек жолы, ортағасырлық қағанаттар мен хандықтар кезеңі бейнеленген. Пайдаланушы VR-көзілдірікті таққан сәтте өзін шынайы тарихи ортада сезінеді. Оның айналасында қазақтың киіз үйі, қару-жарақ, киім үлгілері, тұрмыстық заттар мен үшөлшемді артефактілер көрініс табады. Сонымен қатар AR-карталар қатар жұмыс істейді: смартфонды бағыттаған кезде тарихи жәдігер экранда көлемді форматта пайда болып, оған қатысты қосымша мәлімет ұсынылады.
Бекжан Аманжолдың айтуынша, бұл жоба тек тарихты жаттап алу емес, оны сезіну, көру және терең түсіну мүмкіндігін береді. Мұндай тәсіл жастар мен ұлттық құндылықтардың арасын жалғайтын жаңа көпір іспетті, тарих пен технологияның тоғысқан тұсы болып табылады.
Алғашқы нұсқаны әзірлеу шамамен бір жарым айға созылған. Жоба барысында Unity, Live Home 3D және Panatour 2.5 Pro платформалары қолданылған. Контент оқулықтардан, тарихи дереккөздерден және E-History сайтынан алынып, әр материал тарих пәні мұғалімдерінің тексеруінен өтеді. Техникалық тұрғыдан ең күрделі міндеттердің қатарында VR-сахналарды оңтайландыру және сапалы үшөлшемді артефакт үлгілерін жасау болған. Жобаға бағыт-бағдар берген тәлімгер – Қазбек Қалиев. Кейін авторлар жобаны өз бетімен дамытқан. Расул техникалық әзірлеу мен бағдарламалауға жауапты болса, Бекжан мазмұн, идеялық тұжырым және коммуникация бағыттарын үйлестіреді.
Қазіргі таңда өнім бірнеше білім беру ұйымында сынақтан өткен. Олардың қатарында №32 мектеп пен Tanym мектебі бар. Пилоттық кезең қорытындысы бойынша оқушылардың шамамен 70 пайызы Қазақстан тарихына деген қызығушылығы артқанын айтқан. Ал мұғалімдер платформаны сабақ барысында қосымша құрал ретінде пайдалануға дайын екендерін білдірген.
