Жұмыс іздеу кезінде генеративті жасанды интеллектіні жаппай қолдана бастаған жас мамандарға жұмыс берушілер де қарсы шаралар қабылдауға мәжбүр. Жасанды интеллект көмегімен түйіндемелерді жаппай әрі талғамай тарату және жұмыс сұхбаты кезінде дайын жауаптарды пайдалану еңбек нарығындағы сенімге нұқсан келтіріп отыр. Бұл туралы BBC хабарлады.
Жас мамандар жұмысқа орналасу кезіндегі жоғары бәсекеге төтеп беріп, уақыт алатын күнделікті міндеттерін жеңілдету үшін нейрондық желілерге жиі жүгінеді. Жоғары оқу орнын бітірген түлектер жүздеген рет жұмысқа қабылданбағаннан немесе жұмыс берушілерден мүлде жауап алмағаннан кейін мотивациялық хат жазу, түйіндемені іріктеу жүйелерінің талаптарына сәйкестендіру және сынақ тапсырмаларына дайындалу үшін арнайы алгоритмдерді қолданады. Үміткерлердің айтуынша, күн сайын әр жұмыс орнына арнап ондаған өтінімді қолмен дайындау көп уақыт алады. Оның үстіне, көптеген жұмысқа қабылдау платформаларының өзінде үміткерлерді автоматты түрде іріктейтін бағдарламалар бар.
«Жұмыс берушілер өтінім берген кезде бар күшіңізді салғаныңызды қалайды. Бірақ күніне 10–20 жұмыс орнына өтінім жіберсем, мұны іс жүзінде орындау мүмкін емес», – дейді география факультетін бітірген 22 жастағы Том. Ол жұмысқа орналасқанға дейін 200-ден астам бос жұмыс орнына өтінім жіберген.
«Осындай кезде өзіңді біртүрлі жағдайда қалғандай сезінесің. Жасанды интеллектіні шамадан тыс қолдануға болмайды, өйткені онда өз болмысыңнан айырылып қалуың мүмкін. Бірақ оның көмегінсіз жазсаң, іріктеудің алғашқы кезеңінен өте алмай қалуың да ықтимал», – деп қосты Том.
Студенттерді жұмысқа орналастыру институты (ISE) Ұлыбританияның жетекші 155 компаниясы арасында сауалнама жүргізген. Оның нәтижесі бойынша, жұмыс берушілер үміткерлердің жасанды интеллектіні қарапайым міндеттерді орындау үшін қолдануына бұрынғыдан оң көзқарас таныта бастаған. Алайда сауалнамаға қатысқан жұмыс берушілердің 92 пайызы алгоритмдерді теріс пайдаланудың белгілерін байқаған немесе осындай жағдайға күмәнданған. Бұл көрсеткіш өткен жылғы деңгейден жоғары. Әсіресе, қашықтан өткізілетін жұмыс сұхбаты кезінде жасанды интеллект ұсынған жауаптарды сол сәтте пайдалану және біліктілікті тексеруге арналған сынақтарды алгоритмдерге орындату алаңдаушылық туғызады.
Кәсіби ортада «жаппай жіберіп, сәттілікке үміт арту» тәсілі деп аталатын әдіс те жұмыс берушілерге қиындық туғызып отыр. Үміткерлердің бос жұмыс орындарына талғамай өтінім жіберуі кадр бөлімдерінің жұмысын ауырлатып, жас мамандар арасындағы бәсекені күшейтеді. Қазір еңбек жолын енді бастаған мамандарға арналған бір бос орынға орта есеппен 141 адам үміткер болады.
«Барлық үміткердің мүмкіндігі бірдей емес. Біреулер іріктеудің барлық кезеңінде жасанды интеллектіге толық сүйенсе, басқалары оны мүлде қолданбайды», – деді EDF энергетикалық компаниясының жас мамандарды жұмысқа қабылдау бағытының жетекшісі Холли Муди.
EDF компаниясы жастарға арналған бағдарлама бойынша өтінім қабылдауды мерзімінен бұрын тоқтатуға мәжбүр болған. Үш апта ішінде компанияға 12 мың түйіндеме түскен. Бұл алдыңғы қабылдау кезеңіндегі көрсеткіштен 10 пайызға көп. Алгоритмдердің ықпалын азайту үшін компаниялар арнайы ережелер әзірлеп, қызметкерлерді бағалау тәсілдерін қайта қарастырып жатыр. Кадр мамандары түйіндемелерді бастапқы кезеңде бірден іріктеуге асықпай, үміткерлердің тәжірибелік дағдыларын тексеруге, мінез-құлқы мен әрекет ету ерекшеліктерін бағалауға және бетпе-бет сынақ өткізуге басымдық бере бастады.
«Көптеген үміткердің жауабы бір-біріне қатты ұқсайды. Кейбіреулері алгоритм жауап дайындағанша табиғи емес үзіліс жасайды. Олардың экраннан дайын мәтінді оқып отырғаны туралы күдік күшейе түседі», – деді Холли Муди.
Жұмыс сұхбаты кезінде жасанды интеллект ұсынған жауаптарды пайдаланып, өзгелерден артықшылыққа ие болуға тырысатын үміткерлердің жағдайына еңбек нарығындағы адал қатысушылардың өзі түсіністікпен қарайды. Өйткені мұндай әрекеттерді экономикалық қиындықтар жағдайында жұмыс іздеушілердің тығырыққа тірелгенінің белгісі ретінде қабылдайтындар бар.
«Жүздеген жұмыс орнына өтінім жіберіп, ақырында үмітін үзген адамдарды білемін. Айналасындағылардың бәрі жасанды интеллектіні қолданып жатқанын көргенде, олар да онсыз бәсекеге қалай төтеп беруге болатынын ойлайды», — деді нейрондық желілерді тек мәтіннің алғашқы нұсқаларын өңдеу және дайындық сұрақтарын іздеу үшін пайдаланатын бухгалтерлік саладағы жас маман.
Қазір сауалнамаға қатысқан жұмыс берушілердің небәрі 16 пайызы үміткерлерді бастапқы іріктеу үшін бағдарламалық алгоритмдерді қолданады. Алайда өтінімдер санының күрт өсуіне байланысты компаниялардың жартысынан астамы жақын уақытта осындай жүйелерді енгізуді жоспарлап отыр. Соған қарамастан, кадр бөлімдерінің басшылары жасанды интеллект үміткердің жеке болмысын, шынайы көзқарасы мен өзіндік ойлау қабілетін алмастыра алмайтынын атап өтеді. Жаңа қызметкерлерді іріктеу кезінде осы қасиеттер әлі де басты өлшемдердің бірі болып саналады.
«Мәселе адамның шынайы болмысын танытып, өзін жеке тұлға ретінде көрсете білуінде. Біз үшін компания ішіндегі ойлау ерекшеліктерінің алуан түрлі болуы маңызды», – деп түйіндеді Холли Муди.
Дереккөз: BBC
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
