АҚШ жасанды интеллект пен киберқауіпсіздік бойынша жаңа топ құрады
АҚШ Ақ үйі жасанды интеллект әзірлеушілері мен аса маңызды қызмет көрсететін компаниялардың басын қосатын үйлестіру тобын құратынын мәлімдеді. Оның басты міндеті – жетілдірілген жасанды интеллект жүйелері арқылы анықталған киберқауіптер мен бағдарламалық осал тұстарды бірлесіп анықтап, дер кезінде жою. Бұл бастама АҚШ президентінің маусым айында берген тапсырмасын жүзеге асырып, мемлекет пен жеке сектор арасында киберқауіптер туралы ақпарат алмасудың тұрақты тетігін қалыптастыруды көздейді. Жаңа топқа ірі тілдік модельдер мен өзге де күрделі жүйелер әзірлейтін технологиялық компаниялармен бірге энергетика, байланыс секілді аса маңызды салалардың инфрақұрылымына жауапты операторлар кіреді. Негізгі мақсат – жасанды интеллектті тек ықтимал қауіп көзі ретінде қарастырмай, кибершабуылдарды ерте анықтап, оларға автоматты түрде жауап бере алатын құрал ретінде пайдалану. Сонымен қатар бастама аясында деректердің құпиялылығына қатысты сұрақтар да туындап отыр. Себебі мемлекет жасанды интеллект жүйелері корпоративтік клиенттерге қызмет көрсету барысында қол жеткізетін және талдайтын ақпараттың бұрын-соңды болмаған көлемін көре алады.
Енді нейрондық желілердегі ақаулардың өзі мемлекетке есеп беріп жүрмесе болғаны.
TSMC қатарынан бес тоқсан бойы рекорд жаңартпақ
Әлемдегі озық жасанды интеллект чиптерін шығаратын ең ірі өндіруші TSMC сарапшылардың бағалауынша, қатарынан бесінші тоқсанда рекордтық пайда көрсетуге жақындап келеді. Бұған нейрондық желілерге қажетті есептеу инфрақұрылымына сұраныстың күрт өсуі әсер етіп отыр. Компанияның өнімдеріне сұраныс генеративті жасанды интеллектке арналған жаңа деректер орталықтарын іске қосып жатқан бұлтты технология алпауыттарынан ғана емес, арнайы есептеу үдеткіштеріне мұқтаж автомобиль өндірушілері мен робот техникасы компанияларынан да түсуде. TSMC қолданатын озық өндірістік технологиялар іс жүзінде жасанды интеллект экономикасының негізгі ресурстарының біріне айналды. Себебі бұл чиптердің жеткізілімі болмаса, жаңа модельдер мен цифрлық сервистерді кең көлемде іске қосу мүмкіндігі де шектеледі. Геосаяси тәуекелдер мен Қытайға чип экспортын шектеу жағдайында компания өндіріс көлемін әртараптандыруға күш салып жатыр. Соған қарамастан, әзірге TSMC зауыттарының өндірістік мүмкіндігі әлемдік жасанды интеллект нарығының даму қарқынына тікелей ықпал ететін негізгі факторлардың бірі болып отыр.
Жасанды интеллект қарқын алған тұста TSMC чипке деген жаһандық сұранысты өтей ала ма?
Apple iOS 27 жүйесінің жалпыға арналған сынақ нұсқасын шығарды
Apple компаниясы iOS 27 операциялық жүйесінің жалпыға арналған сынақ нұсқасын пайдаланушыларға ұсынды. Жаңартудағы негізгі өзгерістің бірі — генеративті жасанды интеллект негізінде қайта жасалған Siri көмекшісі. Жаңартылған жүйе пайдаланушының сұранысын контекст арқылы жақсырақ түсініп, күрделі тапсырмаларды орындауға және қолданбалармен дербес әрекеттесуге мүмкіндік алады. Мысалы, ол жазба жасап, құрылғының белгілі бір баптауларын өзгерте алады. Жалпыға арналған сынақ нұсқасының шығуы миллиондаған пайдаланушыға жүйенің күзгі ресми релизіне дейін жаңа жасанды интеллект мүмкіндіктерін сынауға жол ашады. Ал әзірлеушілер дауыстық басқаруға арналған жаңа API құралдарын өз өнімдеріне енгізе алады. Сарапшылардың пікірінше, Apple бұл қадам арқылы цифрлық көмекшілер арасындағы бәсекеде алға шыққан компанияларға жақындап, iPhone құрылғысын пайдаланушының жеке жасанды интеллект экожүйесінің негізгі орталығына айналдыруға ұмтылып отыр. Компания бұл ретте деректердің құпиялылығына басымдық беретінін атап көрсетеді. Оның мәлімдеуінше, есептеулердің едәуір бөлігі құрылғының өзінде орындалып, жүйелік шифрлау арқылы қорғалады.
Мұндай Siri-мен «бүгін қоқысты кім шығарады?» деп таласудың қажеті жоқ. Кімнің кезегі екенін өзі есте сақтап, уақыты келгенде еске салады.
Intel жаңа буын электроникасына жол ашатын технологияны іске қосты
Intel Foundry компаниясы ASML әзірлеген High NA EUV литография технологиясын өндірістің жекелеген қабаттарында қолданып, жаппай өндіріс көлемінде логикалық чип шығарған алғашқы өндіруші атанды. Бұл технология Core Ultra Series 3 желісіне арналған 18A өндірістік үдерісінде пайдаланылды. Жаңа технология транзисторларды бұрынғыдан да кішірейтіп, олардың энергия тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе жасанды интеллект жүктемелері мен мобильді құрылғылар үшін маңызды. High NA технологиясы кремний бетіне схемаларды түсіру кезінде ажыратымдылықты арттырып, электр энергиясының шығынын азайтуға және чип өнімділігін жоғарылатуға жағдай жасайды. Жаппай өндірістің басталуы алдағы жылдары дербес компьютерлер мен серверлер нарығына жасанды интеллект тапсырмаларын бұлтты сервистерге тұрақты қосылмай-ақ жергілікті деңгейде орындай алатын жаңа буын процессорларының шығуына жол ашады. ASML мен Intel үшін бұл маңызды технологиялық кезең саналады. Екі компания да әлемдік технологиялық бәсекенің негізгі бағыттарының біріне айналған өндіріс технологиясында өз мүмкіндігін күшейтіп отыр.
Мур заңының қарқынына енді турбо қосылғандай. Микроскоптарға жұмыс көбейетін түрі бар.
Банк қосымшаларына кіру кезінде мемлекеттік биометриялық сәйкестендіру талап етіледі
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі 2026 жылғы 12 шілдеден бастап мобильді банк қосымшалары мен цифрлық қаржы сервистеріне кіру кезінде клиенттерді мемлекеттік биометриялық деректер базасы арқылы міндетті түрде тексеру талабын енгізді. Жаңа талаптар барлық қаржы ұйымдарына қатысты және онлайн-банкингтегі пайдаланушыларды тіркеу мен сәйкестендіру тәртібін өзгертеді. Хабарламаларда тексеру мемлекеттік жүйеде бұрыннан сақталған биометриялық деректер арқылы жүргізілетіні айтылған. Бұл қаржы секторын мемлекеттік ақпараттық сервистермен байланыстырып, киберқауіпсіздік пен алаяқтыққа қарсы іс-қимыл шараларын күшейтуге бағытталған. Реттеуші бұл талаптардың рұқсатсыз қол жеткізу тәуекелін азайтып, қашықтан қызмет көрсету арналарына деген сенімді арттыруды көздейтінін атап өтеді. Өзгерістер қаржы нарығын цифрландыру және азаматтардың дербес деректерін қорғау талаптарын күшейту бағытындағы жалпы саясатпен сабақтас.
Селфи арқылы кіру ыңғайлы болғанымен, бір күні селфи өз бетінше өмір сүріп кетпесе болғаны.
Цифрлық серпіліс жылы жаңа заңдармен бірге жаңа талаптар қалыптастырады
Қазақстанда жасанды интеллект пен цифрлық дамуға арналған жыл ресми түрде жарияланып, технологиялық бағыт мемлекеттік саясаттың басымдықтарының біріне айналды. Елде цифрлық құқықтар, жасанды интеллект, цифрлық активтер мен киберқауіпсіздік салаларын реттейтін кешенді заңнамалық өзгерістер қабылданды. Сонымен қатар телекоммуникация мен деректерді өңдеу орталықтарының жұмысына қатысты талаптар жаңартылды. Осы кезеңде онжылдықтың соңына дейінгі цифрлық трансформацияның ұзақ мерзімді ұлттық стратегиясы да бекітілді. Ол жаңа сервистер мен цифрлық өнімдерді дамытуға қажетті негіз қалыптастыруға бағытталған. Мемлекет деректерді өңдеу инфрақұрылымын дамытуға және технологиялық командалар мен олардың өнімдерін халықаралық нарыққа шығаруға мүмкіндік беретін экожүйе қалыптастыруға басымдық беріп отыр. Бұл өзгерістер финтех жобаларынан бастап спорттық және ойын сервистерін әзірлеушілерге дейінгі инновациялық бағыттардың дамуына нақты әрі болжамды талаптар қалыптастырады.
Цифрлық инфрақұрылым қалыптасты. Енді оның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету маңызды.
Цифрлық активтер нарығында салықтық жеңілдіктер мен жаңа тетіктер пайда болады
Қазақстанда цифрлық активтер нарығын қамтитын ауқымды реформа басталды. Өзгерістер жеке инвесторлармен қатар финтех жобаларына да қатысты. Алдағы бірнеше жылда жеке тұлғаларға ел ішінде лицензиясы бар платформалар арқылы цифрлық активтермен операциялардан алынған табысқа қатысты салықтық жеңілдіктер қарастырылған. Жыл соңына дейін бұған дейін сатып алынған немесе өндірілген цифрлық активтерді ерікті түрде заңдастыру тетігін енгізу жоспарланып отыр. Бұл активтерді айыппұл санкцияларынсыз реттелетін нарыққа шығаруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ қаржы реттеушісінің бақылауымен тұрақты цифрлық құралдарды тауарлар мен қызметтердің ақысын төлеу кезінде нақты экономикада пайдалануға жол ашу көзделеді. Жыл соңына қарай мемлекеттік бағалы қағаздарды токенизациялау тетігі де іске қосылуы тиіс. Бұл мемлекеттік қарыз құралдары мен блокчейн технологияларын ұштастыратын жаңа шешімдерге мүмкіндік береді.
Салық төлеу кейінге қалса, баяғыда ұмытып кеткен криптоәмияндардың кілтін іздейтін уақыт келген сияқты.
Цифрлық кеңістіктегі жаңа талаптар мен даму бағыты айқындалды
Қазақстанның жаңартылған конституциялық құрылымында азаматтардың цифрлық құқықтары, соның ішінде дербес деректерді қорғау және оларды желілік сервистерде пайдалану тәртібі бекітілді. Дербес ақпараттың құпиялылығын қорғау жасанды интеллект, цифрлық активтер және киберқауіпсіздік салаларындағы жаңа заңдармен толықты. Бұл өзгерістер қолданба әзірлеушілерінен бастап төлем жүйелерінің операторларына дейінгі технологиялық нарықтың барлық қатысушысына әсер етеді. 2029 жылға дейінгі цифрлық даму стратегиясы инфрақұрылымды жаңғыртуға, байланыс желілерін дамытуға және деректерді өңдеу орталықтарының экожүйесін кеңейтуге бағытталған негізгі басымдықтарды айқындайды. Қабылданған құжаттар өнеркәсіп, көлік және спорттық талдау салаларына жасанды интеллект шешімдерін енгізуге, сондай-ақ мобильді сервистер мен белсенді өмір салтына арналған стартаптарды дамытуға негіз қалыптастырады. Соның нәтижесінде инновациялық өнімдердің нарыққа шығуы және мемлекеттік цифрлық платформалармен ықпалдасуы үшін талаптар біршама нақтылана түседі.
Енді деректердің де өз құқықтары бар. Ең бастысы, сол құқықтарды кім және қалай пайдаланатынын анықтап алу.
Цифрлық экономиканың энергетикалық негізі жаңаша қалыптасады
Қазақстанда электр станцияларын салу мен жаңғыртуға жеке инвестиция тартудың жаңа моделі ұсынылды. Оның негізгі ерекшелігі — халық үшін тарифті тікелей көтермей, жаңа энергетикалық қуаттарды қалыптастыру. Қосымша өндірілетін электр энергиясы ірі тұтынушылар мен ұлттық энергетикалық жүйе арасында бөлінеді. Бұл цифрлық экономиканың дамуын қолдап қана қоймай, энергетикалық қауіпсіздікті күшейтуге мүмкіндік береді. Өндірілетін энергияның едәуір бөлігі деректерді өңдеу орталықтары мен цифрлық майнинг жобаларына бағытталуы мүмкін, ал қалған бөлігі тұрмыстық тұтынушылар үшін электр желісінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге жұмсалады. Мұндай құрылым тұрақты электрмен жабдықтау мен жоғары есептеу қуатын қажет ететін бұлтты сервистер, киберспорт инфрақұрылымы және онлайн ойындар сияқты бағыттардың дамуына қажетті ресурстық негіз қалыптастырады. Ұсынылған модель энергетика саласын жаңғыртуды инвестиция шығынын дәстүрлі түрде тұтынушы тарифіне жүктемей жеделдетуге бағытталған.
Цифрлық экономикаға электр қуаты жетеді. Ең бастысы, компьютерлік ойынға әуес жандарды электр энергиясын көп тұтынатындардың қатарына қоспаса болғаны.
Деректерді өңдеу орталықтары мен жасанды интеллектке арналған жаңа технологиялық аймақ
Қазақстанда деректерді өңдеу орталықтары мен жасанды интеллект шешімдерін дамытуға бағытталған ірі технологиялық аймақ құру жоспарланып отыр. Жоба бұлтты сервистерді, талдау платформаларын және үлкен көлемдегі деректермен жұмыс істейтін стартаптарды кеңейтуге арналған инфрақұрылымдық алаң ретінде қарастырылады. Бастама аясында байланыс пен энергиямен жабдықтау инфрақұрылымын дамыту көзделген. Бұл финтех, мобильді қолданбалар, онлайн ойындар және спорттық талдау сияқты жоғары есептеу қуатын қажет ететін салалар үшін маңызды. Сонымен қатар жаңа қуаттардың халықаралық сенімділік пен тұрақтылық талаптарына сәйкес болуына ерекше мән берілмек. Мұндай тәсіл отандық өнімдердің халықаралық нарыққа шығуына және жаһандық деңгейде тұрақты жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Технологиялық аймақтың құрылуы жасанды интеллект, белсенді өмір салты және электр көлігі сияқты бағыттардың тоғысында жұмыс істейтін әзірлеушілер мен компаниялар үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастыруы мүмкін.
Алдымен деректер орталығын тұрғызайық, кейін оны толтыратын дүниені қайдан табатынымызды ойластырармыз.
Мәтіндер жасанды интеллект көмегімен аударылып, жариялауға әзірленді. Материалды дайындау барысында шетелдік және қазақстандық интернет-ресурстардың ақпараты пайдаланылды.
Дереккөз ретінде Хайтек+, 9to5Mac, Reuters, Intellaigence, Bloomberg, Sputnik, The Guardian, The Verge, Wired, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі, Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі, DigitalBusiness.kz, Forbes Kazakhstan, Kapital.kz, Inbusiness.kz, Tengrinews, Ars Technica, IXBT, Check-point.kz, Overclokers, Техкульт, Digital Business, ranking.kz, Euronews, SHAZOO, Android Authority, Engadget, Қазақстан Республикасының Цифрлық даму министрлігі, Khabar 24, Bizmedia, Zhaikpress, Primeminister.kz, Time.kz, сондай-ақ Қазақстан Республикасының министрліктері мен мемлекеттік органдарының баспасөз қызметтері ұсынған ақпарат пайдаланылды.
Қосымша материалдар мен сараптамалық шолуларды біздің Telegram арнамыздан оқуға болады.
