Әлеуметтік желідегі бір жазбаға көзім түсті. Онда сенімді ақпараттың азаюы мен жасанды интеллектінің ықпалы туралы маңызды мәселе көтерілген. Автордың пайымдауынша, бүгінгі күні шынайы дерек пен қате мәліметтің ара-жігін ажырату барған сайын күрделеніп келеді. Оның басты себебі – ақпарат өндіру үдерісіне жасанды интеллектінің кеңінен араласуы.
Шынын айтқанда, жасанды интеллект технологияларының қоғам өмірінің барлық саласына қарқынды енуі белгілі бір дәрежеде алаңдаушылық туғызады. Осындай сәттерде Джордж Оруэллдің шығармаларында суреттелетін шындықтың бұрмалануы, тарихи жадының өзгертілуі және ақпаратты қайта жазу құбылыстары еріксіз еске түседі.
Жақында бір фразеологизмнің мағынасына қатысты мәлімет іздеуге тура келді. Филолог ретінде оның дұрыс түсіндірмесін жақсы білетін едім. Дегенмен пікірталас барысында өз уәжімді дәлелдеу үшін сөздік деректеріне жүгінуді жөн көрдім.
Алайда іздеу жүйесі ұсынған нәтижелер күтпеген жағдайға тап қылды. Алдымнан негізінен жасанды интеллект қалыптастырған бір ғана жауап шықты. Ең алаңдатарлығы – бұл жауаптың ғылыми және тілдік тұрғыдан қате екендігі еді. Әртүрлі дереккөздерді қарастырған сайын сол бір жаңсақ түсіндірменің қайта-қайта қайталанатыны байқалды.
Мұндай дәлсіздіктерді бұған дейін де кездестіргенмін. Әсіресе туризм саласында жасанды интеллект ұсынатын ақпараттың шындыққа сәйкес келмейтін жағдайлары жиі ұшырасады. Мысалы, белгілі бір өңірдегі қонақүйлер туралы сұралғанда, мүлде басқа аймақта орналасқан нысандарды ұсынуы мүмкін. Қатесі көрсетілгеннен кейін оны мойындағанымен, келесі жауаптарында сол жаңсақ мәліметті қайтадан қайталап береді.
Бұл жайттар әлдеқайда ауқымды мәселе туралы ойлануға мәжбүрлейді. Егер қате ақпарат сан мәрте көшіріліп, түрлі платформаларда үздіксіз тарала берсе, уақыт өте келе ол шынайы дерек ретінде қабылдануы ықтимал. Ал бастапқы әрі сенімді ақпарат көздерінің көрінбей қалуы немесе қолжетімсіз болуы мұндай үрдісті одан әрі күшейте түседі.
Сондықтан дәстүрлі білім қорларының, атап айтқанда сөздіктердің, анықтамалықтардың және баспа кітаптарының маңызы бүгінгі күні бұрынғыдан да арта түскендей. Өйткені олар ақпараттың түпнұсқалығын сақтауға және ғылыми дәлдікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект ақпарат іздеу мен өңдеуді жеңілдететін қуатты құрал болғанымен, оның ұсынған деректерін сын тұрғысынан бағалау қажеттілігі күн өткен сайын артып келеді. Ақпараттық кеңістіктегі басты міндет – технологияның мүмкіндіктерін пайдалана отырып, дерек сапасы мен шынайылығын сақтап қалу.
